সাৰাংশ — ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন আৰু অসমত জাতীয় জাগৰণ

অধ্যায়ৰ মূল ধাৰাআধুনিক শিক্ষা, ভাষা-সাহিত্যৰ বিকাশ আৰু সামাজিক সংগঠনৰ যোগেদি অসমত জাতীয় চেতনা গঢ়ি উঠিছিল। আৰম্ভণিতে ভাষাৰ স্বাতন্ত্ৰ্য, কৃষকৰ সমস্যা আৰু প্ৰাদেশিক স্বাৰ্থৰ দাবী মুখ্য আছিল। পাছত অসম এছ’চিয়েচন আৰু অসম প্ৰদেশ কংগ্ৰেছ কমিটিৰ যোগেদি এই আঞ্চলিক জাগৰণ সৰ্বভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সৈতে যুক্ত হয়। স্বদেশী, অসহযোগ, আইন অমান্য আৰু ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনত ছাত্ৰ, অধিবক্তা, কৃষক, চাহ-শ্ৰমিক আৰু মহিলাসহ সাধাৰণ ৰাইজে অংশগ্ৰহণ কৰে। স্বাধীনতাৰ প্ৰাক্কালত বৰদলৈ মন্ত্ৰীসভাই অসমৰ স্বাৰ্থৰক্ষা আৰু শিক্ষা-আন্তঃগাঁথনি উন্নয়নত উদ্যোগ লয়।১. আধুনিক শিক্ষা আৰু অসমীয়া জাতীয়তাবাদৰ পটভূমি২৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৮২৬-ৰ ইয়াণ্ডাবু সন্ধিৰ পাছত অসম ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ অধীন হয়। ১৮২৬–১৮৫৮ সময় কোম্পানিৰ আমোল; ১৮৫৮-ৰ পাছত শাসন ব্ৰিটিছ ৰাজমুকুটৰ অধীনলৈ যায়। পাশ্চাত্য শিক্ষাৰে শিক্ষিত মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীয়ে সামাজিক পৰম্পৰা সমালোচনামূলকভাৱে বিচাৰ কৰিবলৈ শিকে। ঔপনিৱেশিক নীতিৰ প্ৰতিক্ৰিয়া, দেশপ্ৰেম আৰু ভাষা-সাহিত্য চৰ্চাই সংগঠনৰ জন্ম দিয়ে।১৮৩৬-ত অসমৰ বিদ্যালয়, কাৰ্যালয় আৰু আদালতত বাংলা ভাষা প্ৰৱৰ্তনৰ সিদ্ধান্তৰ বিৰুদ্ধে আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন আদিয়ে মাত মাতে। ১৮৭৩-ত অসমীয়া ভাষা স্কুল আৰু অফিচ-কাছাৰীত পুনৰ প্ৰচলিত হয়। ভাষাৰ অধিকাৰৰ এই সংগ্ৰামে সাংস্কৃতিক জাতীয় চেতনা শক্তিশালী কৰে।২. ভাষা-সাহিত্য আৰু ছাত্ৰ সংগঠনসংগঠন / পৰ্ব প্ৰধান ব্যক্তি আৰু সময় উদ্দেশ্য আৰু অৱদান
জ্ঞান প্ৰদায়িনী সভা ১৮৫৭; আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন আৰু গুণাভিৰাম বৰুৱাৰ উদ্যোগ শিক্ষিত সমাজক সংগঠিত কৰা; অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ উন্নয়ন।
অসমীয়া লিটাৰেৰী ছ’চাইটী ১৮৭২, কলিকতা; দেৱীচৰণ বৰুৱা আৰু গুণগোবিন্দ ফুকন সাহিত্যচৰ্চাৰ লগতে ৰাজনৈতিক চিন্তাৰ প্ৰকাশ। জগন্নাথ বৰুৱা আৰু মাণিক চন্দ্ৰ বৰদলৈয়ে নৰ্থব্ৰুকক অসমৰ উন্নয়ন আৰু অসম-বংগ ৰেল সংযোগৰ দাবী জনায়; ১৮৮৫ লৈ সক্ৰিয়।
অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা ১৮৮৮, কলিকতা; হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী, লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা, চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা, কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য আদি অসমীয়া ভাষাৰ বিজ্ঞানসন্মত উন্নয়ন, বিশুদ্ধ আৰু উন্নত ব্যাকৰণ, সামাজিক ইতিহাস সংকলন, আন ভাষাৰ গ্ৰন্থৰ অনুবাদ; বিভিন্ন ঠাইত শাখা স্থাপন। হেমচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ হেমকোষ প্ৰকাশৰ কামতো সহায়।
জোনাকী যুগ জোনাকীৰ প্ৰথম সম্পাদক চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা অসমীয়া সাহিত্যৰ নৱজাগৰণ; ব্ৰিটিছ শাসনত থলুৱা উদ্যোগ-বাণিজ্যৰ ক্ষতি আৰু জাতীয় অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি সচেতনতা। বেজবৰুৱা, হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী আৰু চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা জোনাকীৰ ত্ৰিমূৰ্তি।
অসম ছাত্ৰ সন্মিলন ১৯১৬; প্ৰথম অধিৱেশন গুৱাহাটী, সভাপতি লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা অসমীয়া ভাষাৰ উন্নতি, ছাত্ৰসমাজৰ সম্পৰ্ক আৰু মত-বিনিময়; মুখপত্ৰ মিলন। প্ৰথমে ৰাজনৈতিক সক্ৰিয়তা সীমিত আছিল, পাছত জাতীয় আন্দোলনত যোগদান; শিক্ষা-সাহিত্য-সংস্কৃতি আৰু সাম্প্ৰদায়িক সম্প্ৰীতিৰ প্ৰসাৰ। জোনাকীয়ে প্ৰথমতে ৰাজনীতিৰ পৰা আঁতৰি থকাৰ কথা ক’লেও ক্ৰমে সাহিত্যৰ মাজেৰে জাতীয়তাবাদ প্ৰকাশ কৰে। বেজবৰুৱাৰ ‘মোৰ দেশ’, ‘অসম সংগীত’, ‘বীণ বৰাগী’ আৰু অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ ৰচনাই দেশপ্ৰেম জগাই তোলে। এই সাংস্কৃতিক জাগৰণে পাছৰ ৰাজনৈতিক আন্দোলনৰ সামাজিক ভিত্তি প্ৰস্তুত কৰে।৩. কৃষক আৰু ৰাজহুৱা স্বাৰ্থৰ সংগঠনসংগঠন কাম-কাজ আৰু বিশেষত্ব
ৰায়ত সভা তেজপুৰ আৰু নগাঁৱত কৃষকৰ সমস্যা, নতুন ভূমি নীতি আৰু খাজনাৰ বিৰোধিতাৰ বাবে গঢ়ে। চৰকাৰী গ্ৰেজিং কৰ বন্ধ, খাজনা হ্ৰাস আৰু প্ৰব্ৰজন ৰোধৰ দাবী। ১৮৯৩–৯৪-ৰ বিদ্ৰোহ সংগঠিত কৰাৰ উদ্যোগ এই সভাই লোৱা নাছিল। আইন অমান্যৰ সময় কংগ্ৰেছৰ উদ্যোগত পুনৰ সক্ৰিয়।
সদৌ অসম ৰায়ত সভা ১৯৩৩-ত কেন্দ্ৰীয় সংগঠন; ৮ এপ্ৰিল ১৯৩৩ ৰহাৰ প্ৰথম অধিৱেশনৰ সভাপতি নবীন চন্দ্ৰ বৰদলৈ। ১৯৩৪-ৰ দেৰগাঁৱৰ দ্বিতীয় অধিৱেশনত সভাপতি হেৰম্বকুমাৰ দাস; প্ৰায় ৩,০০০ কৃষকৰ অংশগ্ৰহণ। ৫০ শতাংশ ভূমি-ৰাজহ হ্ৰাসৰ দাবী। ১৯৩৯-ৰ পাছত ক্ৰমে নিষ্ক্ৰিয়।
আহোম সভা ১৮৯৩-ত পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱাৰ নেতৃত্বত প্ৰতিষ্ঠা; প্ৰথম অধিৱেশন শিৱসাগৰত। আহোম সমাজৰ ৰাজনৈতিক, অৰ্থনৈতিক, শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক উন্নয়নৰ উদ্যোগ; কানি-বিৰোধী কাম। পদ্মনাথ দীৰ্ঘদিন সম্পাদক। ১৯১০-ত সদৌ অসম আহোম এছ’চিয়েচন নাম লয়।
আহোম সংগঠনৰ ৰাজনৈতিক দাবী চৰকাৰীভাৱে সংখ্যালঘুৰ স্বীকৃতি, বিধানসভাত সংৰক্ষিত আসন আৰু পৃথক সমষ্টিৰ দাবী। ১৯৪১-ত বিভাজন; একাংশই জাতীয়তাবাদী আহোম সন্মিলন গঠন কৰে।
যোৰহাট সাৰ্বজনিক সভা ১৮৮৪-ত জগন্নাথ বৰুৱাৰ নেতৃত্বত গঠিত অসমৰ প্ৰথম ৰাজহুৱা ৰাজনৈতিক অনুষ্ঠান। প্ৰথম সভাপতি ৰাজা নৰনাৰায়ণ সিংহ আৰু সম্পাদক জগন্নাথ বৰুৱা। ৰাইজৰ আশা চৰকাৰক জনোৱা, চৰকাৰী উদ্দেশ্য ৰাইজক বুজোৱা আৰু জনসাধাৰণৰ উন্নতি ইয়াৰ লক্ষ্য। যোৰহাট সাৰ্বজনিক সভাই ১৮৮৬-ৰ ভূমি-ৰাজহ ব্যৱস্থাৰ বিৰোধিতা, ১৮৯২–৯৩-ৰ বৰ্ধিত কৰৰ প্ৰতিবাদ আৰু ১৮৯৩-ত ৰাজকীয় কানি আয়োগলৈ স্মাৰকপত্ৰ দি কানি প্ৰচলন ক্ৰমে বন্ধৰ দাবী কৰে। বংগ বিভাজনৰ প্ৰথমে বিৰোধিতা কৰিলেও ফুলাৰে অসমৰ উন্নতি হ’ব বুলি আশ্বাস দিয়াৰ পাছত মনোভাৱ সলনি কৰে। জগন্নাথ বৰুৱাৰ মৃত্যুৰ পাছত সংগঠন দুৰ্বল হয়।৪. অসম এছ’চিয়েচন: আঞ্চলিক দাবীৰ পৰা জাতীয় ৰাজনীতিলৈমাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ১৯০৩-ত অসম এছ’চিয়েচন জন্মে। ১৯০৫-ত ডিব্ৰুগড়ৰ প্ৰথম অধিৱেশনত গৌৰীপুৰৰ ৰাজা প্ৰভাতচন্দ্ৰ বৰুৱা সভাপতি, জগন্নাথ বৰুৱা উপ-সভাপতি আৰু মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা সম্পাদক হয়। শান্তিপূৰ্ণ সাংবিধানিক উপায়ে জনসমস্যা আৰু প্ৰশাসনিক সংস্কাৰৰ দাবী জনোৱাই ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি আছিল।পৌৰসভা আৰু লোকেল ব’ৰ্ডত চাহখেতিয়ক আৰু চৰকাৰী বিষয়াৰ আধিপত্যৰ বিৰোধিতা; স্থানীয় সমিতিৰ গণতান্ত্ৰিকীকৰণ।
বৰ্ধিত কৰ, চৰকাৰী শুল্ক আৰু কানি প্ৰচলনৰ বিৰোধিতা।
কটন কলেজত অসমীয়া শিক্ষকৰ নিযুক্তি, কাৰিকৰী শিক্ষানুষ্ঠান আৰু অসমত বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপনৰ দাবী।
১৯০৭-ত অসমক পূৰ্ববংগৰ পৰা পৃথক কৰাৰ স্মাৰকপত্ৰ; বিধানসভাত প্ৰতিনিধিত্ব আৰু মণ্টেগু-চেমছফ’ৰ্ড সংস্কাৰত অসমৰ অন্তৰ্ভুক্তিৰ দাবী। ১৯১৭-ত কলিকতালৈ প্ৰতিনিধিদল।
১৯১৬-ৰ পৰা কংগ্ৰেছৰ অধিৱেশনত প্ৰতিনিধি প্ৰেৰণ; ১৯২০-ৰ তেজপুৰ অধিৱেশনত তীব্ৰ বিতৰ্কৰ পাছত অসহযোগত অংশগ্ৰহণৰ সিদ্ধান্ত; ১৯২১-ত প্ৰাদেশিক কংগ্ৰেছ সংগঠনৰ সৈতে মিলিত।৫. অসম প্ৰদেশ কংগ্ৰেছ কমিটি১৮ এপ্ৰিল ১৯২১-ত ছবিলাল উপাধ্যায়ৰ পৌৰোহিত্যত যোৰহাটত বিশেষ অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হয়। সেই বছৰৰ জুন মাহত নবীন চন্দ্ৰ বৰদলৈ, ছবিলাল উপাধ্যায় আৰু কৃষ্ণকান্ত ভট্টাচাৰ্যৰ উদ্যোগত অসম প্ৰদেশ কংগ্ৰেছ কমিটি গঠন হয়। প্ৰথম সভাপতি কুলধৰ চলিহা আৰু সম্পাদক নবীন চন্দ্ৰ বৰদলৈ। আনুষ্ঠানিকভাৱে নিৰ্বাচিত প্ৰথম সভাপতি বিষ্ণুৰাম মেধি; তেওঁ ১৯৩০–১৯৩৮ সময়ত সভাপতি আছিল।১৯২০-ৰ নাগপুৰ কংগ্ৰেছত ভাষাভিত্তিক প্ৰাদেশিক পুনৰ্গঠনৰ নীতি অসমীয়া জাতীয়তাবাদীসকলৰ বাবে আকৰ্ষণীয় হয়। ১৯২১-ৰ গান্ধীৰ অসম ভ্ৰমণে অসহযোগক সক্ৰিয় কৰে। ১৯২৬-ত গুৱাহাটীৰ পাণ্ডুত কংগ্ৰেছৰ ৪১তম বাৰ্ষিক অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হয়। বিষ্ণুৰাম মেধি, সিদ্ধিনাথ শৰ্মা, মৌলানা তৈয়বুল্লা, অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী আদিয়ে সংগঠন আগবঢ়ায়। ১৯৪৬-ৰ নিৰ্বাচনত কংগ্ৰেছ জয়ী হয় আৰু গোপীনাথ বৰদলৈ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। কেবিনেট মিছনৰ গ্ৰুপ ‘গ’-ত অসমক অন্তৰ্ভুক্তিৰ প্ৰস্তাৱৰ তীব্ৰ বিৰোধিতাই অসমৰ স্বাৰ্থৰক্ষাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়।৬. স্বদেশী আন্দোলন আৰু অসম১৬ অক্টোবৰ ১৯০৫-ত বংগ বিভাজন কাৰ্যকৰী হোৱাত অসম আৰু পূৰ্ববংগক ‘পূৰ্ববংগ আৰু অসম’ নামে লেফটেনেণ্ট গৱৰ্ণৰ শাসিত প্ৰদেশ কৰা হয়; ৰাজধানী শ্বিলঙৰ পৰা ঢাকালৈ যায়। প্ৰদেশৰ নামত অসম শব্দ যোগ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত ইউৰোপীয় চাহখেতিয়কৰ স্বাৰ্থও সক্ৰিয় আছিল। অসমৰ সকলো নেতাৰ স্থিতি একে নাছিল; পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা, অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী, ত্ৰিগুণা বৰুৱা আদি বংগভংগবিৰোধী প্ৰচাৰত আগবাঢ়ে।অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী আৰু গোবিন্দ লাহিড়ীয়ে গুৱাহাটীৰ ছাত্ৰক সংগঠিত কৰি স্বদেশী বস্ত্ৰৰ প্ৰচাৰ কৰে। বিলাতী নিমখ, চেনি আৰু বস্ত্ৰৰ সলনি দেশীয় সামগ্ৰী, এৰী-মুগা-কপাহী আৰু খদ্দৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পায়। স্বেচ্ছাসেৱকে ধন সংগ্ৰহ কৰে। অম্বিকাগিৰীৰ ‘বন্দিনী ভাৰত’ নাটক মঞ্চস্থ হয়; বিপ্লৱী ‘সেৱা সংঘ’ গঢ়ি উঠে। ফুলাৰৰ বিৰুদ্ধে বোমা পুতি কৰা ষড়যন্ত্ৰ ধৰা পৰাত তেওঁ অন্তৰীণ হয়।স্বদেশীৰ পৰোক্ষ প্ৰভাৱ: কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱেশিকা পাঠ্যক্ৰমত অসমীয়া ভাষা-সাহিত্য অন্তৰ্ভুক্তি।
কটন কলেজৰ বিভাগসমূহত স্নাতক মহলা খোলাৰ উদ্যোগ।
ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত মৌজাদাৰী ব্যৱস্থাৰ পুনঃপ্ৰৱৰ্তন আৰু মাটিৰ কুৰিবছৰীয়া বন্দোবস্ত।
সুৰমা উপত্যকাতো জাতীয় বিদ্যালয় আৰু স্বদেশী আন্দোলনৰ প্ৰসাৰ।৭. অসহযোগ আন্দোলন (১৯২০–১৯২২) আৰু অসমকংগ্ৰেছৰ নেতৃত্বত গান্ধীৰ অহিংস পদ্ধতিৰ অসহযোগে অসমক সৰ্বভাৰতীয় গণআন্দোলনৰ সৈতে যুক্ত কৰে। অসম এছ’চিয়েচনৰ একাংশ নেতা প্ৰথমে নিজা অস্তিত্ব আৰু থলুৱা সমস্যা সমাধানৰ পক্ষে আছিল। ১৯২০-ৰ তেজপুৰৰ সিদ্ধান্ত আৰু ১৯২১-ৰ প্ৰাদেশিক কংগ্ৰেছ গঠনে দ্বিধা দূৰ কৰে। ১৯২১-ৰ আগষ্টত গান্ধীৰ অসম ভ্ৰমণত জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ বহুগুণে বাঢ়ে।অংশগ্ৰহণ / কাৰ্যসূচী অৱদান
ছাত্ৰ আৰু অধিবক্তা চন্দ্ৰনাথ শৰ্মা, হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা, অমিয় কুমাৰ দাস, মহীধৰ বৰা আদি ছাত্ৰনেতাৰ উদ্যোগ। নবীন চন্দ্ৰ বৰদলৈ, কুলধৰ চলিহা, তৰুণৰাম ফুকন, কামিনী কুমাৰ চন্দ, বিষ্ণুৰাম মেধি আদি অধিবক্তাই ওকালতি ত্যাগ কৰে।
বয়কট আৰু জাতীয় শিক্ষা বিদ্যালয়-কলেজ আৰু বিদেশী বস্ত্ৰ বয়কট; বিষয়া-শিক্ষকৰ পদত্যাগ; গুৱাহাটী, নলবাৰী, যোৰহাট, তেজপুৰ আদি ঠাইত জাতীয় শিক্ষানুষ্ঠান। ১৯২১-ৰ ফেব্ৰুৱাৰীত গুৱাহাটীত তিলক সোঁৱৰণী স্কুল; প্ৰথমে ৰোহিণী কুমাৰ চৌধুৰীৰ বাসভৱনত।
গঠনমূলক কাম কানি নিবাৰণ, খদ্দৰৰ ব্যৱহাৰ আৰু উৎপাদন বৃদ্ধি। চৰকাৰী কানি বিক্ৰী আৰু শুল্ক হ্ৰাস এই আন্দোলনৰ উল্লেখযোগ্য প্ৰভাৱ।
শ্ৰমিকৰ অংশগ্ৰহণ চাহবাগিচা আৰু ৰে’ল শ্ৰমিকৰ হৰতাল। ১৯২১-ৰ মে’ত কৰিমগঞ্জৰ চাৰগোলা-লংগাই উপত্যকাৰ ১৩খন বাগিচাৰ প্ৰায় ৮,০০০ শ্ৰমিকে প্ৰতিবাদ কৰি বাগিচা ত্যাগ কৰে। বলপ্ৰয়োগ আৰু দমনত বহু লোক ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। ৮. আইন অমান্য আন্দোলন (১৯৩০–১৯৩৪) আৰু অসম১২ মাৰ্চ ১৯৩০-ত গান্ধীয়ে ৭৮জন সতীৰ্থৰে সবৰমতীৰ পৰা ডাণ্ডিলৈ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে। লোণ আইন ভংগই সৰ্বভাৰতীয় আন্দোলনৰ সূচনা কৰে। কলিকতাৰ বি.টি. কলেজৰ ছাত্ৰ লীলাধৰ বৰুৱাও ডাণ্ডি যাত্ৰাত অংশ লয়। অসমত একাংশ নেতাই তৎক্ষণাৎ ব্যাপক আন্দোলন সম্ভৱ বুলি নাভাবিলেও বিষ্ণুৰাম মেধি, হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা, মহম্মদ তৈয়বুল্লা, অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী আদিয়ে সাংগঠনিক কাম আগবঢ়ায়।শোষণমূলক আইন-অধ্যাদেশৰ বিৰোধিতা, পুঁজি বৃদ্ধি, বিদেশী বস্ত্ৰ বয়কট আৰু কানি-সুৰা নিবাৰণৰ বাবে নতুন সমিতি।
১৪ এপ্ৰিল ১৯৩০-ত নেহৰু আৰু ৫ মে’ত গান্ধীৰ গ্ৰেপ্তাৰৰ প্ৰতিবাদ; ৬ আৰু ১৪ মে’ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ ছাত্ৰৰ শিক্ষা-প্ৰতিষ্ঠান বয়কট।
কানিংহাম চাৰ্কুলাৰ: ছাত্ৰ আৰু অভিভাৱকৰ পৰা ৰাজনৈতিক কাৰ্যত অংশ নোলোৱাৰ লিখিত প্ৰতিশ্ৰুতি বিচৰা; অমান্য কৰিলে জৰিমনা আৰু বৃত্তিৰ পৰা বঞ্চিত কৰাৰ ভাবুকি। এই দমনমূলক নিৰ্দেশে প্ৰতিবাদ তীব্ৰ কৰে।
অমিয় কুমাৰ দাসৰ ছাত্ৰ-সংগঠনৰ উদ্যোগ, অসম ছাত্ৰ সন্মিলনৰ প্ৰতিবাদ আৰু জুলাই-আগষ্টত বৃহৎ সংখ্যক ছাত্ৰৰ বিদ্যালয় ত্যাগ।
কানি-সুৰাৰ দোকান বন্ধ, ৫০ শতাংশ খাজনা হ্ৰাসৰ দাবীত কৃষকৰ যোগদান আৰু কিছুমান ঠাইত বন আইন উলংঘা; সুৰমা উপত্যকালৈ প্ৰসাৰ।৯. ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন (১৯৪২) আৰু অসমদ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময় জাপানৰ আগ্ৰাসন আৰু ব্ৰিটিছ শাসনৰ সংকটৰ পটভূমিত ৮ আগষ্ট ১৯৪২-ত বোম্বাইত কংগ্ৰেছে ভাৰত ত্যাগৰ আহ্বান জনায়। গান্ধীৰ ‘কৰিম কিম্বা মৰিম’ বাণীয়ে গণআন্দোলনক অনুপ্ৰাণিত কৰে। কংগ্ৰেছ নিষিদ্ধ কৰা, নেতাক বন্দী কৰা আৰু সভা-হৰতাল-সমদলত বাধা দিয়াৰ পাছতো অসমত আন্দোলন বিস্তৃত হয়। আৰম্ভণিৰ অহিংস প্ৰতিবাদ বহু ঠাইত দমনৰ প্ৰতিক্ৰিয়াত হিংসাত্মক ৰূপ লয়।ৰে’ল আৰু সামৰিক যোগাযোগ বিচ্ছিন্ন কৰা, চৰকাৰী কাৰ্যালয় আক্ৰমণ, পিকেটিং আৰু সমদল। নগাঁও আৰু দৰঙত আন্দোলন তীব্ৰ হয়।
সৰভোগৰ ৰে’ল বগৰোৱাৰ অভিযোগত কুশল কোঁৱৰক ফাঁচি দিয়া হয়। গহপুৰৰ ১৪ বছৰীয়া কনকলতা বৰুৱাকে ধৰি বহু লোক পুলিচৰ গুলীত নিহত হয়।
শংকৰচন্দ্ৰ বৰুৱা, মহেন্দ্ৰনাথ হাজৰিকা, জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা, লক্ষ্মীপ্ৰসাদ গোস্বামী, ব্ৰজনাথ শৰ্মা আৰু গহনচন্দ্ৰ গোস্বামীৰ নেতৃত্বত গোপন সংগঠন। ১৯৪৩-ত অৰুণ বৰদলৈয়ে কংগ্ৰেছৰ গোপন স্বেচ্ছাসেৱী কেন্দ্ৰ গঠন কৰে।
বজলী, টীয়ক, ৰহা, জামুগুৰি, বাহগুৰি আদিত গাঁৱ পঞ্চায়তৰ যোগেদি স্থানীয় স্বায়ত্ত শাসনৰ চেষ্টা।
লাঠিচালনা, গুলিচালনা, কাৰাবাস আৰু বাক-সংবাদৰ স্বাধীনতা ৰুদ্ধ কৰি আন্দোলন দমন; বহু নেতা ১৯৪৫ লৈ বন্দী। গণঅংশগ্ৰহণ আৰু আত্মত্যাগৰ বাবে ই এটা প্ৰকৃত গণআন্দোলন।পাঠৰ হিচাপমতে বেবেজীয়া, বঢ়মপুৰ, জোঙালবলহু গড়, গহপুৰ, ঢেকীয়াজুলি, পাঠাছাৰকুছি, ফকিৰাগ্ৰাম আদি ঠাইত পুলিচৰ গুলীত মুঠ ২৭জন লোক নিহত হয়। ভাৰত ত্যাগৰ সময় বহু ঠাইত ৰে’লপথ বগৰোৱা আৰু যোগাযোগ বিচ্ছিন্ন কৰাৰ ঘটনা ঘটে। ১৯৪৪-ত কঠোৰ দমনে আন্দোলন স্তিমিত কৰে; বহু জাতীয়তাবাদী নেতা হতাশ হয়, কিন্তু গণপ্ৰতিৰোধ আৰু আত্মত্যাগৰ স্মৃতি অটুট থাকে।১০. বৰদলৈ মন্ত্ৰীসভা আৰু স্বাধীনতাৰ সময়ৰ সমস্যা১৯৪৬-ৰ নিৰ্বাচনত অসম বিধানসভাৰ ১০৮খনৰ ভিতৰত কংগ্ৰেছে ৫৮খন আসন লাভ কৰে। গোপীনাথ বৰদলৈয়ে ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৪৬-ত চৰকাৰ গঠন কৰে। মন্ত্ৰীসভাত বসন্তকুমাৰ দাস, বিষ্ণুৰাম মেধি, জে. নিকলছ ৰয়, ৰামনাথ দাস, বৈদ্যনাথ মুখাৰ্জী আৰু আব্দুল মতিন মজুমদাৰ আছিল। মন্ত্ৰীসভাৰ লক্ষ্য আছিল আঞ্চলিক স্বাৰ্থৰক্ষা, যোগাযোগ উন্নতি আৰু মানৱ সম্পদ বিকাশ।১৯৪৭-ৰ দেশবিভাজনে অসমৰ ৰে’ল, নদীপথ, বজাৰ আৰু বাণিজ্যিক সংযোগ ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰে; উত্তৰ-পূবক ভাৰতৰ সৈতে সংযোগ কৰা সংকীৰ্ণ স্থলপথৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা বাঢ়ে। উদ্বাস্তুৰ পুনৰ্বাসন, অনুপ্ৰৱেশ, অৰ্থনৈতিক পশ্চাৎপদতা আৰু নিৰাপত্তাৰ সমস্যা দেখা দিয়ে। এই পটভূমিত শিক্ষা আৰু আন্তঃগাঁথনি নিৰ্মাণ বিশেষ প্ৰয়োজনীয় হয়। পাঠত ১৯৬২-ৰ চীন-ভাৰত যুদ্ধৰ পাছৰ নিৰাপত্তা-উদ্বেগৰ কথাও পাছৰ প্ৰসঙ্গ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।১১. শিক্ষানুষ্ঠানসমূহ: পটভূমি, তাৰিখ আৰু উদ্দেশ্যপ্ৰতিষ্ঠান গুৰুত্বপূৰ্ণ সময় আৰু তথ্য উদ্দেশ্য / অৱদান
অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয় ১৯১৩-ৰ কৰিমগঞ্জ আৰু ১৯২৩-ৰ তিতাবৰ কৃষি গৱেষণা কেন্দ্ৰ ইয়াৰ পটভূমি। ১৯৪৮-ত নগাঁৱৰ অসম পশু মহাবিদ্যালয় আৰু যোৰহাটৰ অসম কৃষি মহাবিদ্যালয়। এই দুখনক লৈ ১৯৬৯-ত বিশ্ববিদ্যালয়। কৃষি-শিক্ষা, মানৱ সম্পদ, উৎপাদন গৱেষণা, প্ৰযুক্তিৰ উন্নতি-প্ৰচাৰ আৰু খাদ্য নিৰাপত্তা। ১৯৪৮-ৰ মহাবিদ্যালয় স্থাপন আৰু ১৯৬৯-ৰ বিশ্ববিদ্যালয় গঠন পৃথক ঘটনা।
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ১৯১৭-ত কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয় আয়োগৰ অধ্যক্ষ মাইকেল ছেডলাৰৰ সমৰ্থন; এছ’চিয়েচনৰ দাবী। ১৯৪০-ত উপযুক্ত স্থানৰ বিচাৰ; ১৯৪৭-ৰ আইন; ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮-ত প্ৰতিষ্ঠা। ১৭খন মহাবিদ্যালয় আৰু ৮টা স্নাতকোত্তৰ বিভাগেৰে আৰম্ভ। ১৯৫৫–৫৬-ত জালুকবাৰীৰ স্থায়ী চৌহদলৈ স্থানান্তৰ। উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি আৰু প্ৰথম ৰাজহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়; উচ্চশিক্ষাৰ প্ৰসাৰ। বৰ্তমান চৌহদ গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ নামে পৰিচিত।
অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় জন বেৰী হোৱাইটৰ ৫০,০০০ টকাৰ অনুদানেৰে ১৯০০-ত বেৰী-হোৱাইট মেডিকেল স্কুল। ১৯১০-ত এক্স-ৰে যন্ত্ৰ আৰু ৰেডিঅ’লজি বিভাগ। ৩ নৱেম্বৰ ১৯৪৭-ত আনুষ্ঠানিকভাৱে অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। উত্তৰ-পূবৰ চিকিৎসা শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্যসেৱাৰ অগ্ৰণী প্ৰতিষ্ঠান।
গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় ৭ নৱেম্বৰ ১৯৫৯-ত বিশেষজ্ঞ সমিতি; ২৬ এপ্ৰিল ১৯৬০-ত প্ৰতিবেদন। ২০ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬০-ত আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণি। ডিব্ৰুগড়ৰ তত্ত্বাৱধানত প্ৰথম ১০০ ছাত্ৰ নিৰ্বাচিত। চিকিৎসা-শিক্ষাৰ চাহিদা পূৰণ। এই বিকাশ বৰদলৈ মন্ত্ৰীসভাৰ পাছৰ পৰ্যায়ৰ ঘটনা; ১৯৪৬-তে স্থাপন হোৱা বুলি ভাবিব নালাগে।
শিলচৰ মেডিকেল কলেজ ১৯৬৮-ত প্ৰতিষ্ঠা। পাঠৰ চিকিৎসা শিক্ষাৰ পৰৱৰ্তী প্ৰসাৰৰ উদাহৰণ। ১২. ঘটনাক্ৰম: একেলগে মনত ৰাখকসময় ঘটনা
২৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৮২৬ ইয়াণ্ডাবু সন্ধি
১৮৩৬ অসমত বাংলা ভাষাৰ প্ৰৱৰ্তন
১৮৫৭ জ্ঞান প্ৰদায়িনী সভা
১৮৭২ অসমীয়া লিটাৰেৰী ছ’চাইটী
১৮৭৩ অসমীয়াৰ পুনঃপ্ৰচলন
১৮৮৪ যোৰহাট সাৰ্বজনিক সভা
১৮৮৮ অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা
১৮৯৩ আহোম সভা আৰু শিৱসাগৰত প্ৰথম অধিৱেশন
১৯০০ বেৰী-হোৱাইট মেডিকেল স্কুল
১৯০৩ অসম এছ’চিয়েচন
১৯০৫ বংগ বিভাজন; এছ’চিয়েচনৰ প্ৰথম অধিৱেশন
১৯১০ আহোম সংগঠনৰ সদৌ অসম আহোম এছ’চিয়েচন নামকৰণ
১৯১৩ আৰু ১৯২৩ কৰিমগঞ্জ আৰু তিতাবৰ কৃষি গৱেষণা কেন্দ্ৰ
১৯১৬ অসম ছাত্ৰ সন্মিলন
১৯২০ তেজপুৰত অসহযোগত অংশগ্ৰহণৰ সিদ্ধান্ত
ফেব্ৰুৱাৰী ১৯২১ তিলক সোঁৱৰণী স্কুল
১৮ এপ্ৰিল ১৯২১ যোৰহাটৰ বিশেষ অধিৱেশন
জুন ১৯২১ অসম প্ৰদেশ কংগ্ৰেছ কমিটি
আগষ্ট ১৯২১ গান্ধীৰ অসম ভ্ৰমণ
১৯২৬ পাণ্ডুৰ কংগ্ৰেছ অধিৱেশন
১৯৩০–১৯৩৪ আইন অমান্য আন্দোলন
৮ এপ্ৰিল ১৯৩৩ ৰহাত সদৌ অসম ৰায়ত সভাৰ প্ৰথম অধিৱেশন
১৯৩৪ দেৰগাঁৱৰ দ্বিতীয় ৰায়ত অধিৱেশন
৮ আগষ্ট ১৯৪২ ভাৰত ত্যাগৰ ঘোষণা
১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৪৬ বৰদলৈৰ চৰকাৰ গঠন
৩ নৱেম্বৰ ১৯৪৭ অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ আনুষ্ঠানিক নামকৰণ
২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা
১৯৪৮ কৃষি আৰু পশু মহাবিদ্যালয়
২০ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬০ গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰম্ভ
১৯৬৮ শিলচৰ মেডিকেল কলেজ
১৯৬৯ অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয় উত্তৰ লিখোঁতে মনত ৰাখিবচমু বা দীঘল উত্তৰত প্ৰতিষ্ঠাৰ সময় আৰু স্থান, মুখ্য ব্যক্তি, লক্ষ্য, কাম-কাজ আৰু প্ৰভাৱ এই ক্ৰমে লিখিব। সাহিত্যিক জাগৰণৰ পৰা ৰাজনৈতিক সংগঠন আৰু পাছত গণআন্দোলনলৈ হোৱা পৰিৱৰ্তন ব্যাখ্যা কৰিব। কুলধৰ চলিহা (প্ৰথম সভাপতি) আৰু বিষ্ণুৰাম মেধি (আনুষ্ঠানিকভাৱে নিৰ্বাচিত প্ৰথম সভাপতি), ১৯৪৮-ৰ মহাবিদ্যালয় আৰু ১৯৬৯-ৰ কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়, ১৯০০-ৰ মেডিকেল স্কুল আৰু ১৯৪৭-ৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় পৃথককৈ মনত ৰাখিব।