History — Chapter 3 (Part 1) — অসমত ব্ৰিটিছ বিৰোধী জাগৰণ আৰু কৃষক বিদ্ৰোহ

টকা বা মুদ্ৰাৰ মাধ্যমত কৰ সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল।

১৮৫৩ চনত।

মাৰোৱাৰি সম্প্ৰদায়ৰ লোক।

মণিৰাম দেৱান।

কন্দৰ্পেশ্বৰ সিংহক।

মধু মল্লিক।

পিয়লি বৰুৱা।

কেপ্টেইন হলৰইড।

(ক) অসমৰ বিদ্ৰোহীসকলে প্ৰয়োজনীয় অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ যোগান পোৱা নাছিল।

(খ) বিদ্ৰোহীসকলৰ কাৰ্যপন্থাসমূহ গোপন হৈ থকা নাছিল।

১৮৫৮ চনত টিকট কৰ আৰু ১৮৬০ চনত আয়কৰ।

(ক) কৃষকৰ পৰা বিভিন্ন কৰ সংগ্ৰহ কিৰিছিল কিন্তু তেওঁলোকৰ উন্নতিৰ বাবে একো পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰা নাছিল।

(খ) দুৰ্ভিক্ষ, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ আৰু মহামাৰীৰ সময়তো কৃষকসকলক একো ৰেহাই দিয়া হোৱা নাছিল।

নগাঁৱৰ সহকাৰী উপায়ুক্ত আছিল।

১৮৬১ চনত।

১৮৯৩ চনত।

অসমৰ উত্তৰ কামৰূপৰ সৰুক্ষেত্ৰী মৌজাত।

১৮৯৪ চনত।

১৮৯৪ চনত।

ওকিয়াং নংবাহ।

সম্বোধন কছাৰী।

ব্ৰিটিছ চৰকাৰে।

১৮৯১ চনত।

১৮২৬ চনৰ ইয়াণ্ডাবু সন্ধি অনুসৰি অসমৰ শাসনভাৰ ইংৰাজৰ হাতলৈ যায়। এই ঘটনাৰ দ্বাৰা অসমৰ জনসাধাৰণৰ জাতীয় চেতনা আৰু আত্মসন্মানত যথেষ্ঠ আঘাত জন্মিছিল। সেয়ে তেওঁলোক সংগঠিত হৈ বিদ্ৰোহৰ সূত্ৰপাত ঘটায়। ইয়াৰ উপৰিও আহোম ৰাজবংশৰ উচ্চপদসহ বিষয়া সকলে কন্দপেশ্বৰ সিংহক পুনৰ সিংহাসনত বহোৱাৰ যো-জা কৰিছিল আৰু তাৰ ফলশ্ৰুতিতো বিদ্ৰোহৰ জুই জ্বলিছিল।

সাধাৰণ জনতাৰ ওপৰত ইংৰাজে জধে-মধে কৰ আৰোপ কৰিছিল। মাটিৰ খাজানা বৃদ্ধি কৰিছিল। কৰ পৰিশোধ কৰিব নোৱাৰা জনতাৰ ওপৰত অত্যাচাৰ চলোৱা হৈছিল।ইংৰাজসকল অসমলৈ অহাৰ সময়লৈকে ব্ৰাহ্মণ, গোঁহাই আৰু সত্ৰাধিকাৰসকলে বিনা খাজানাত লাখেৰাজ ভূমি লাভ কৰিছিল। ইংৰাজে তেওঁলোকৰ পৰা সেই ভূমি কাঢ়ি লয়।অসমৰ অভিজাত শ্ৰেণীৰ ডা-ডাঙৰীয়াসকলে ব্ৰিটিছ শাসনৰ লগত নিজকে জড়িত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিও আধুনিক শিক্ষাৰে শিক্ষিত নোহোৱাৰ বাবে বিফল হ'বলগীয়া হৈছিল। ইংৰাজ শাসনত বংগদেশৰ পৰা শিক্ষিত ব্যক্তি আনি অসমৰ অফিচ কাছাৰীত নিয়োগ কৰা হৈছিল। ফলত অসমৰ অভিজাত শ্ৰেণীৰ ডা-ডাঙৰীয়াসকলে নিজৰ নিজৰ কৰ্মসংস্থাপন হেৰুৱাবলগীয়া হৈছিল। কিছুসংখ্যকে মৌজাদাৰ আৰু ৰাজহ সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব পাইছিল যদিও বংগদেশ আৰু পশ্চিম ভাৰতৰ পৰা অহা বঙালি আৰু মাৰোৱাৰী সম্প্ৰদায়ৰ লোকক বেছিভাগ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হৈছিল। ইংৰাজ শাসনৰ তলত বিদ্ৰোহৰ নেতা মণিৰাম দেৱানেও নিজৰ চৰকাৰী পদবী হেৰুৱাবলগীয়া হৈছিল। আহোমৰ ৰাজবংশৰ পৰিয়ালৰ ব্যক্তি, উচ্চ পদস্থ বিষয়া, পুৰোহিত, ব্ৰাহ্মণ ইত্যাদি লোকসকলে নিজৰ লগত লগুৱা, চাকৰ, বান্দী, বেটী ৰাখিব পাৰিছিল। ইংৰাজে সেই পৰম্পৰা উঠাই দিয়ে। ইয়াৰ ফলতো সমাজৰ আঢ্যৱন্ত লোকসকল ইংৰাজৰ প্ৰতি অসন্তুষ্ট আছিল।

মণিৰাম দেৱান অসমৰ পুৰণি অভিজাত বংশৰ লোক আছিল। তেখেতে মানসকলৰ দ্বাৰা হোৱা অসম আক্ৰমণত অসমীয়া জনগণই সন্মুখীন হোৱা দুৰ্গতিৰ লগতে ১৮২৬ চনত কেনেকৈ অসমখন ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ গৈছিল তাৰ সাক্ষী আছিল। প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰোধী নাছিল। ব্ৰিটিছৰ অধীনতে তেওঁ চিৰস্তাদাৰ আৰু পিছলৈ দেৱান হিচাপে নিযুক্তি পাইছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তি সময়ত ব্ৰিটিছ মালিকাধীন অসম. টি. কোম্পানীত যোগদান কৰে। কিন্তু চৰকাৰৰ পৰা বিভিন্ন দিশত পাবলগীয়া সা-সুবিধা কিছুমান নোপোৱাত তেওঁ চৰকাৰৰ ওপৰত খৰ্গহস্ত হৈ পৰে। অৱশেষত তেওঁ সিদ্ধান্ত ল'লে যে ব্ৰিটিছ শাসনৰ অধীনত তেওঁৰ জীৱনৰ উন্নতি নহয় আৰু সেইয়া সম্ভৱ হ'ব পাৰে কেৱল আহোম ৰাজতন্ত্ৰ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা হ'ল। তাৰে পৰিপ্ৰেক্ষিতত তেওঁ অসমৰ পৰা ব্ৰিটিছ শাসন ওফৰাই আহোম ৰজা পুৰন্দৰ সিংহৰ নাতি কন্দৰ্পেশ্বৰ সিংহক সিংহাসনত প্ৰতিষ্ঠা কৰি আহোম ৰাজতন্ত্ৰ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ সপোন দেখিছিল।

১৮৫৩ চনত কলিকতা উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্য়ায়াধীশ মফট মিলচে অসমৰ প্ৰশাসন ব্যৱস্থা বিষয়ে অনুসন্ধান কৰিবলৈ অসমলৈ আহিছিল। তেতিয়া মণিৰাম দেৱানে তেওঁক দুখন আৰ্জি পেচ কৰিছিল। এখনত তেওঁ ব্ৰিটিছ চৰকাৰলৈ আগবঢ়োৱা সেৱাৰ বিষয়ে এক প্ৰতিবেদন দি তাৰ কিছু ফল তেঁখেতক দিবলৈ অনুৰোধ জনাইছিল আৰু আনখনত এজন আহোম ৰাজকোঁৱৰৰ হাতত শাসনভাৰ প্ৰদান কৰি উজনি অসমৰ কিছু অংশত আহোম ৰাজতন্ত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ লগতে অভিজাত শ্ৰেণীৰ দুখ দুৰ্দশাৰ বিষয়ে সবিস্তাৰে লিখিছিল।

মিলে প্ৰতিবেদনৰ বিভিন্ন দিশ পৰ্যালোচনা কৰিছিল যদিও অৱশেষত মণিৰাম দেৱানক সঁহাৰি নজনালে। বৰঞ্চ তেওঁক এজন চক্ৰান্তকাৰী হিচাপে অভিহিত কৰে। মিলৰ প্ৰতিবেদনে মণিৰাম দেৱানৰ আশা ধূলিসাৎ কৰিছিল আৰু তেওঁ সম্পূৰ্ণ ইংৰাজ বিৰোধী হৈ পৰে। যিহেতু তেওঁ নিজৰ সীমাবদ্ধতা জানিছিল, সেয়েহে তেওঁ ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে সমুখ সমৰলৈ নগৈ ১৮৫৭ চনৰ প্ৰথম ভাগত কলিকতালৈ যায় আৰু কন্দৰ্পেশ্বৰ সিংহক ৰজা পাতিবলৈ চৰকাৰক এখন আৰ্জি পেচ কৰে। কিন্তু বংগদেশৰ লেফটেনেন্টে গৱৰ্ণৰৰ সাক্ষাৎ লাভ কৰিবলৈ সক্ষম নহ'ল।

সেই সময়ত মিৰাটত ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে চিপাহী বিদ্ৰোহৰ সূত্ৰপাত হৈছিল। বিদ্ৰোহৰ বিষয়ে জানিব পাৰি লগে লগে অসমতো ব্ৰিটিছ সৈন্য বাহিনীত থকা ভাৰতীয় সৈন্যৰ সহযোগত বিদ্ৰোহ কৰি ব্ৰিটিছ শাসন ওফৰোৱাৰ কথা চিন্তা কৰিলে। তেওঁ কলিকতাৰ পৰা কিছু গোপন পত্ৰ যোৰহাটত থকা কন্দৰ্পেশ্বৰ সিংহ আৰু অন্যবিশ্বাসী লোকলৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল। পৰিকল্পনা মতে আহোম ৰজা কন্দৰ্পেশ্বৰ সিংহৰ অধীনত থকা অসমৰ চিপাহীসকলে বিদ্ৰোহ কৰিব আৰু মণিৰাম দেৱানে অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰসহ কলিকতাৰ পৰা আহি তেওঁলোকক সহায় কৰিব। বাহাদুৰ গাওঁবুঢ়া, ফৰ্মুদ আলী, পিয়লি বৰুৱা, দুতিৰাম বৰুৱা, মায়াৰাম নজিৰ আদি অসমৰ অভিজাত শ্ৰেণীৰ কিছু লোকে মণিৰাম দেৱানৰ আহ্বানৰ প্ৰতি সহাৰি জনায়। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যক্ৰমে ১৮৫৭ চনৰ ছেপ্তেম্বৰ মাহত ব্ৰিটিছ বিষয়া কেপ্টেইন হলৰইডে মণিৰাম দেৱানে লিখা বহুকেইখন চিঠি ধৰা পেলাবলৈ সক্ষম হয়, য'ত ইংৰাজৰ বিৰুদ্ধে কৰা ষড়যন্ত্ৰৰ কথা উল্লেখ আছিল। ইয়াৰ পিছতে কন্দৰ্পেশ্বৰ সিংহক ব্ৰিটিছে আটক কৰে আৰু কলিকতাৰ আলিপুৰ জেইলত বন্দী কৰি থয়। ইফালে কলিকতাত আত্মগোপন কৰি থকা মণিৰাম দেৱানক ইংৰাজে বিচাৰি উলিয়াই আৰু আলিপুৰ জেইলত কেইমাহমান ৰাখি যোৰহাটলৈ পঠিয়াই। অৱশেষত চৰকাৰে ১৮৫৮ চনৰ ২৬ ফ্ৰেব্ৰুৱাৰীত পিয়লি বৰুৱাৰ লগত তেওঁকো ফাঁচী দিয়ে।

(ক) এই বিদ্ৰোহত সমাজৰ সকলো শ্ৰেণীৰ লোক জড়িত হোৱা নাছিল আৰু মণিৰাম দেৱান আৰু তেওঁৰ সহযোগীসকলে এই সম্পৰ্কত কোনো প্ৰচেষ্টা হাতত লোৱা নাছিল।

(খ) বিদ্ৰোহৰ নেতাসকলৰ সময়জ্ঞান নাছিল। তেওঁলোকে বিভিন্ন পৰিকল্পনা প্ৰস্তুত কৰিও সেইবোৰক সময়মতে কাৰ্যকৰী কৰিব পৰা নাছিল।

(গ) অসমৰ বিদ্ৰোহীসকলে প্ৰয়োজনীয় অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ যোগান পোৱা নাছিল। মণিৰাম দেৱানে অস্ত্ৰ যোগান দিয়াৰ কথা আছিল যদিও আগতেই তেওঁ ধৰা পৰে।

(ঘ) ব্ৰিটিছে তেওঁলোকৰ প্ৰায়ভাগ পৰিকল্পনাৰ আগতীয়াকৈ উমান পাইছিল আৰু সেই মতে বিদ্ৰোহ মষিমূৰ কৰিছিল।

(ঙ) বিদ্ৰোহীৰ সংখ্যা যথেষ্ঠ কম আছিল। বিদ্ৰোহৰ সমৰ্থকসকল কেৱল যোৰহাট আৰু শিৱসাগৰতে সীমাৱদ্ধ আছিল।

(চ) ব্ৰিটিছে বহু চক্ৰান্তৰে বিদ্ৰোহৰ মুখ্য প্ৰশাসক মণিৰাম দেৱানক বিদ্ৰোহস্থলীৰ পৰা বহু নিলগত ৰাখিছিল। মণিৰাম দেৱান কলিকতাত থাকি তাৰপৰা চিঠিপত্ৰ আৰু বাৰ্তা পঠিয়াই বিদ্ৰোহটো পৰিচালিত কৰিছিল।

(ছ) ভাৰতৰ অন্য প্ৰান্তৰ দৰে অসমতো ব্ৰিটিছ সৈন্যবাহিনীত থকা ভাৰতীয় সৈন্যই বিদ্ৰোহত যোগদান কৰা নাছিল। ইয়াৰ ফলতো বিদ্ৰোহৰ শক্তি কমি আহিছিল।

(জ) অসমৰ বিদ্ৰোহীসকলে তেওঁলোকৰ কাৰ্যপন্থা গোপনীয়তা ৰক্ষা কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। ব্ৰিটিছে তেওঁলোকৰ কাৰ্যপন্থাৰ আগতীয়া উমান লৈ বহুতো পৰিকল্পনা ব্যৰ্থ কৰিছিল।

অসমত ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ প্ৰভাৱ বা গুৰুত্ব এনেধৰণৰ 一

(ক) যদিও ১৮৫৭ চনত অসমত হোৱা বিদ্ৰোহ ব্ৰিটিছ চৰকাৰে কঠোৰ হাতেৰে দমন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তথাপি, অসমৰ ইতিহাসত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এক সৰ্বভাৰতীয় ঐতিহাসিক ঘটনাৰ লগত অসম জড়িত হৈছিল।

(খ) ১৮৬১ চনৰ পৰা অসমত আৰম্ভ হোৱা কৃষক বিদ্ৰোহসমূহ ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈছিল বুলিব পাৰি।

(গ) অসমত হিন্দু আৰু মুছলমান এই দুটা প্ৰধান সম্প্ৰদায় এক গোট হৈ বিদ্ৰোহত অংশ গ্ৰহণ কৰি জাতীয়তাবোধৰ বিকাশত ইন্ধন যোগাইছিল।

(ঘ) ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ পৰা ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনৰ অন্যান্য সংগ্ৰামীৰ দৰে অসমীয়া সংগ্ৰামীসকলেও মণিৰাম দেৱান তথা সহযোগীসকলৰ কৰ্মৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈছিল।

(ক) ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ পিছত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ধনৰ ভঁৰাল টনকিয়াল কৰাৰ প্ৰয়োজনত অসমত উৎপাদিত প্ৰায়বিলাক সামগ্ৰীৰ ওপৰত আয়কৰ বহুৱাইছিল।

(খ) অসমৰ চৌদিশে ইংৰাজ চৰকাৰৰ শাসন আৰু শোষণৰ বিৰুদ্ধাচাৰণ।

(গ) ৰাইজৰ আক্ৰোশ বাঢ়িল 一 বিশেষকৈ আফু খেতি নিষিদ্ধ কৰা, চাপৰি মাটিত খাজনা বৃদ্ধি কৰা, উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ ওপৰত জিজিয়া কৰ আৰোপ কৰা।

(ঘ) নগাঁও জিলাৰ ৰহা ৰাজহ চক্ৰৰ অধীনত ফুলগুৰি বৰআঁহতৰ তলতে ১৮৬১ চনৰ ১৮ অক্টোৱৰত বিভিন্ন অঞ্চলৰ পৰা অহা নেতৃত্বহীন কৃষকৰ এক বৃহৎ ৰাইজমেল অনুষ্ঠিত হৈছিল।

(ঙ) সেইদিনা বিদ্ৰোহৰ বিষয়ে বুজ ল'বলৈ অহা ইংৰাজ বিষয়া ছিংগাৰক ক্ষোভিত ৰাইজে কোবাই কোবাই হত্যা কৰে আৰু মৃতদেহটো কলং নদীৰ সুঁতিত উটুৱাই দিয়ে।

(চ) পিছদিনা একে ঠাইতে সমৱেত হৈ থকা প্ৰতিবাদী জনতাৰ ওপৰত সশস্ত্ৰ ইংৰাজ বাহিনীয়ে গুলীচালনা কৰে।

(ছ) ৩৯ জন নিৰীহ কৃষকৰ মৃত্যু হয়। ৬৬ জন লোকক আটক কৰি ইয়াৰে ৩২ জনক কলীয়া পানীলৈ প্ৰেৰণ কৰে। ইয়াৰ পিছতো ইংৰাজে ফুলগুৰি অঞ্চলৰ আন ১৫ জন লোকক নিশংসভাৱে হত্যা কৰে।

১৮৬১ চনৰ ফুলগুৰিত হোৱা কৃষক বিদ্ৰোহৰ পৰা ইংৰাজ চৰকাৰে একো শিক্ষা লোৱা নাছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে কৃষকৰ ওপৰত খাজানাৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি কৰি গৈ থাকিল। ১৮৯২ চনত অসমৰ চীফ কমিচনাৰ ৱৰ্ডে খাজানা হাৰ পূৰ্বতকৈ ১০০% লৈ বৃদ্ধি কৰাত কৃষকসকলৰ ধৈৰ্য হেৰাল। তাৰে পৰিণামস্বৰূপে ১৮৯৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহৰ পৰা অসমত এলানি কৃষক বিদ্ৰোহ আৰম্ভ হৈছিল। উত্তৰ কামৰূপৰ ৰঙিয়া, লচিমাত কেইবাটাও অঞ্চলৰ লোকে খাজানা নিদিয়াৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। ৰাইজমেল অনুষ্ঠিত কৰি ৰাইজে বিৰোধিতা সাব্যস্ত কৰিছিল আৰু যিসকল কৃষকে চৰকাৰক খাজানা আদায় দিছিল সেইসকলক সমাজচ্যুত কৰা হ'ব বুলিও ঘোষণা কৰিছিল। ইয়াৰ লগে লগে কৃষকসকলে মাটি বন্ধকত লৈ কৃষকসকলক ধাৰ দিয়া মাৰোৱাৰী লোকৰ বিৰুদ্ধেও যুঁজ দিছিল।

১৮৯৩ চনৰ ২৪ ডিচেম্বৰ দিনা ৰঙিয়া বজাৰত লুটপাতৰ বিদ্ৰোহৰ আৰম্ভণি হয়। ৩০ ডিচেম্বৰৰ ৰঙিয়া আৰু ওচৰৰ কৃষকসকলে অঞ্চলটোৰ তহচিলদাৰ ৰাধানাথ বৰুৱাক লঘু লাঞ্চনা কৰে আৰু মাৰোৱাৰী মহাজনৰ হাতত থকা মাটিৰ বন্ধকীৰ নথি লুটপাত কৰে। সিদিনা চৰকাৰৰ হস্তক্ষেপত পৰিস্থিতি নিয়ন্ত্ৰিত হয়। কৃষকসকল সুসংগঠিত হৈ থকাৰ বাবে পুলিচ প্ৰশাসনে প্ৰথম অৱস্থাত কাকো গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাছিল। ১৮৯৪ চনৰ ৮ জানুৱাৰীত কৃষকসকলে নিজৰ অভাৱ অভিযোগ উপায়ুক্তক জনাবলৈ এখন ৰাইজমেল অনুস্থিত কৰিছিল। তাৰ পৰা ১৫ জন কৃষকক পুলিচে আটক কৰে। ১০ জানুৱাৰীত পুনৰ অনুস্থিত এখন ৰাইজমেলত বিভিন্ন মৌজাৰ প্ৰায় ৩,০০০ কৃষক আহি সমবেত হৈ প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে আৰু বন্দীসকলক মোকলাই দিবলৈ দাবী উপায়ুক্তক জনায়। উপায়ুক্তই আলোচনাৰ বাবে তেওঁলোকৰ মাজৰ পৰা এজন প্ৰতিনিধি বিচৰাত কৃষকসকলে চিঞৰি চিঞৰি বৰ্ধিত খাজানা দিয়া নহ'ব জনাই দিয়ে আৰু জোৰ কৰি থানাত প্ৰৱেশৰ চেষ্টা চলাই। উপায়ুক্ত মেক কেবে গুলী চালনাৰ নিৰ্দেশ দিয়াত কৃষকসকলে সেই স্থান ত্যাগ কৰে। তাৰ পিছত উপায়ুক্তই এখন জাননী দাবী কৰি তেওঁৰ আগতীয়া অনুমতি অবিহনে কোনেও ক'তো মেল অনুষ্ঠিত কৰিব নোৱাৰিব বুলি নিৰ্দেশ জাৰী কৰে। উপায়ুক্তই চক্ৰান্তৰে কৃষকৰ মাজৰে পৰা কিছু ব্যক্তিক কনিষ্টবল পদত নিযুক্তি দি তেওঁলোকৰ সহায়েৰে কৃষকক খাজানা দিবলৈ ৰাজী কৰোৱাৰ লগতে ৰায়তত শান্তি স্থাপনৰ চেষ্টা চলাইছিল। অৱশ্যে চৰকাৰৰ এই পদক্ষেপবোৰৰ পিছতো ৰাইজমেলবোৰ বন্ধ হোৱা নাছিল। উত্তৰ-কামৰূপৰ অন্য প্ৰান্তত প্ৰতিবাদ অব্যাহত আছিল।

উত্তৰ কামৰূপৰ দৰে দৰং জিলাতো ১৮৯৪ চনৰ জানুৱাৰীৰ পৰাই বৰ্ধিত খাজানাৰ বিৰুদ্ধে ৰাইজমেল আদি অনুষ্ঠিত কৰি জনতাই প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰি আছিল। তেনে এক প্ৰতিবাদী কাৰ্যসূচীৰ মতে মঙ্গলদৈ মহকুমাৰ কলাইগাওঁ, মঙ্গলদৈ, ছিপাঝাৰ আৰু পথৰুঘাট তহচিলৰ কৃষকসকল মিলিত হৈছিল। নিজ নিজ অঞ্চলত ৰাইজমেল অনুষ্ঠিত কৰাৰ পিছত পথৰুঘাটত জানুৱাৰী মাহৰ ২৬ তাৰিখৰ পৰা ২৮ তাৰিখলৈকে এখন তিনিদিনীয়া এক বৃহৎ ৰাইজমেল আয়োজন কৰিলে।

ৰাইজমেলৰ খৱৰ পাই মহকুমাধিপতিয়ে জিলাধিপতি জে. ডি. এণ্ডৰাছন.ক সেই সম্পৰ্কে অৱগত কৰিলে। কৃষকৰ সমাৱেশ বন্ধ কৰিবলৈ জিলাধিপতিয়ে পুলিচ অধীক্ষক জে. আৰ. ৱেৰিংটন.ৰ সৈতে পুলিচ আৰু সামৰিক বাহিনীলৈ পথৰুঘাটত উপস্থিত হয়।

সমাৱেশস্থলী পৰিদৰ্শন কৰিবলৈ যোৱা বেৰিংটনক সমবেত ২০০ মান ৰাইজে আগুৰি ধৰে। কোনোমতে তেওঁ ৰাইজৰ ৰোষৰ পৰা ওলাই আহি জিৰণি শিৱিৰত আশ্ৰয় লৈ থকা জিলাধিপতিক ঘটনাৰ সবিশেষ জনায়। কেইঘণ্টামানৰে পিছতে প্ৰায় ২,০০০ মান কৃষকে হাতে হতে লাঠি আৰু বাহৰ কাঁমি লৈ শিৱিৰৰ দিশে ধাৱমান হয়। উত্তেজিত ৰাইজ আহি জিৰণি শিৱিৰত উপস্থিত হোৱাত, জিলাধিপতিয়ে তেওঁলোকক তৎকালেই তাৰ পৰা আঁতৰি যাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। কৃষক সকল তাৰ পৰা আঁতৰি নোযোৱাত পুলিচ অধীক্ষকক শক্তি প্ৰয়োগ কৰি কৃষকসকলক তাৰ পৰা আঁতৰাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। পুলিচে শক্তি প্ৰয়োগ কৰি খেদিবলৈ লওঁতে উত্তেজিত ৰাইজে লাঠি, কামি, মাটিৰ দলিৰে উভতি ধৰিলে। তেনে অৱস্থাত জিলাধিপতিয়ে গুলীচালনা কৰিবলৈ আদেশ দিয়ে। এই ঘটনাত চৰকাৰী হিচাপত ১৫ জন মৃত্যু আৰু ৩৭ জন আহত হয় কিন্তু বেচৰকাৰী হিচাপ মতে ১৪০ জন কৃষকৰ মৃত্যু হয় তথা ১৫০ জন আহত হয়।

(ক) জয়ন্তীয়া ৰাজ্যখন ১৮৩৫ চনত ৰজা ৰাজেন্দ্ৰ সিংৰ হাতৰ পৰা ইংৰাজৰ হাতলৈ যায়। ইংৰাজৰ লগত চামিল হোৱাৰ বাবে স্বাধীনচিতিয়া জয়ন্তীয়াসকল বিক্ষুব্ধ হৈ পৰে।

(খ) ৰাজনৈতিক প্ৰতিনিধিৰ তলত দেৱানী আৰু ফৌজদাৰী বিচাৰ তেওঁলোকে নিজেই কৰিছিল। কিন্তু ইংৰাজ প্ৰশাসনে তাত দোষ উলিয়াই।

(গ) জনজাতি লোকসকলে মুকলিকৈ সামূহিকভাৱে মাছধৰা, খৰি-খেৰ সংগ্ৰহ কৰা অঞ্চলসমূহত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰি ব্ৰিটিছে ৰাজহ সংগ্ৰহৰ বাট মুকলাই। তাৰোপৰি তেওঁলোকৰ ওপৰত কৰ্তৃত্ব জাৰি কৰিবলৈ ব্ৰিটিছে আয়কৰ, ঘৰকৰ বহুৱাইছিল। ধৰ্মীয় আৰু পৰম্পৰাগত অনুষ্ঠান আৰু সামাজিক জীৱনত হস্তক্ষেপ, পূৰ্বৰে পৰা ব্যৱহাৰ কৰি অহা অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা আৰু অনুশাসনেও জয়ন্তীয়াসকলক ইংৰাজৰ বিৰোধী কৰি তুলিছিল।

(ঘ) প্ৰথমে ব্ৰিটিছে ঘৰকৰ প্ৰৰ্ৱতন কৰাৰ সময়তে জোৱাইৰ তহচিলদাৰজনক আঁতৰাই থৈ জয়ন্তীয়াসকলে বিদ্ৰোহৰ সূচনা কৰে। লগে লগে জয়ন্তীপুৰ, মূলাগোল, জাফলং, চেৰা আদিতো বিদ্ৰোহৰ সূত্ৰপাত হয়।

(ঙ) ১৮৬১ চনত উকিয়াং নবাৰ নেতৃত্বত জয়ন্তীয়া ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে সজোৰে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে।

(চ) ১৮৬২ চনৰ ১৭ জানুৱাৰীত জয়ন্তীয়াসকলে জোৱাইত থকা ব্ৰিটিছ ছাউনী আক্ৰমণ কৰে আৰু জোৱাই-চেৰাপুঞ্জী আৰু চেৰাপুঞ্জী-জয়ন্তীপুৰ পথ দুটা অৱৰোধ কৰে।

(ছ) জয়ন্তীয়াসকলক নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে ইংৰাজ চৰকাৰে প্ৰেৰণ কৰা বিশেষ সৈন্য বাহিনীয়ে প্ৰজাৰ ওপৰত অমানসিক অত্যাচাৰ চলাইছিল। বিদ্ৰোহীসকলেও প্ৰতিপক্ষৰ অসংখ্য লোকক হত্যা কৰিছিল।

(জ) জয়ন্তীয়াসকলৰ অঞ্চলত ইংৰাজে প্ৰশাসনিক দিশত ব্যাপক সালসলনি কৰে। নেৰা-নেপেৰা চৰকাৰী আক্ৰমণৰ বাবে বিদ্ৰোহীসকলৰ শক্তি কমি আহিল।

(ঝ) অৱশেষত বিদ্ৰোহৰ নেতা উকিয়াং নবা ইংৰাজৰ হাতত ধৰা পৰে আৰু বহু লোকৰ উপস্থিতিত ব্ৰিটিছে তেওঁক ফাঁচীকাঠত ওলোমাই। পৰৱৰ্তী সময়ত বহু বিদ্ৰোহীয়ে স্ব-ইচ্ছাৰে ব্ৰিটিছৰ ওচৰত আত্মসমৰ্পণ কৰে। ১৮৬৩ চনৰ ভিতৰত জয়ন্তীয়া বিদ্ৰোহৰ অৱসান ঘটে।

(ক) ১৮৯০ চনত সিংহাসন লাভৰ বাবে মণিপুৰৰ ৰাজ পৰিয়ালত এক গৃহ কন্দলৰ সূচনা হয়। তেতিয়াৰ অসমৰ চীফ কমিছনাৰে সেই কন্দলত অনাহকত হস্তক্ষেপ কৰে।

(খ) ১৮৯০ চনৰ ২১ ছেপ্তেম্বৰত যুৱৰাজ কুলচন্দ্ৰই মহাৰাজ সুৰচন্দ্ৰক সিংহাচুত্য কৰি নিজে ৰজা হয়। সুৰচন্দ্ৰই ইংৰাজৰ ওচৰত সহায় বিচাৰিছিল যদিও ইংৰাজে কুলচন্দ্ৰকহে ৰজা হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে।

(গ) সেই সময়তে তলে তলে সংগ্ৰাম চলাই থকা বিদ্ৰোহৰ মূল নেতা টিকেন্দ্ৰজিৎক দেশান্তৰিত কৰিবলৈ ইংৰাজে ৰজা কুলচন্দ্ৰৰ ওপৰত হেঁচা প্ৰয়োগ কৰে।

(ঘ) কিন্তু দেশৰ স্বাধীনতাৰ বাবে সংগ্ৰাম চলোৱা টিকেন্দ্ৰজিৎক ইংৰাজৰ কথা মতে দেশান্তৰিত কৰা কুলচন্দৰ পক্ষে সম্ভৱ নহৈছিল।

(ঙ) সেয়ে অসমৰ ছীফ কমিচনাৰ জে. ডব্লিউ. কুইন্টন. আৰু চাৰিজন বিষয়াই তেওঁক ধৰিবলৈ যোৱাত স্বাধীনতা প্ৰয়াসী মণিপুৰীসকলে আটাইকেইজনকে হত্যা কৰে।

(চ) এই ঘটনাৰ প্ৰতিশোধ ল'বলৈ এটা ডাঙৰ সৈন্যবাহিনীৰ দল মণিপুৰলৈ ৰাওনা হয় আৰু তাত বীৰ টিকেন্দ্ৰজিৎক আটক কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰোধিতা, বিষয়াক হত্যা কৰাৰ অপৰাধত টিকেন্দ্ৰজিৎক ফাঁচী দিয়া হয় আৰু ৰজা কুলচন্দ্ৰক নিৰ্বাসন দণ্ড দিয়া হয়।

(ছ) এই ঘটনাৰ পিছত ইংৰাজে নাবালক কোঁৱৰ চূড়চন্দ্ৰক ৰজা হিচাপে ঘোষণা কৰে আৰু ইংৰাজ চৰকাৰৰ প্ৰতিনিধি এজনে ৰজা হৈ মণিপুৰৰ প্ৰশাসনিক কাম-কাজ পৰিচালনা কৰিবলৈ লয়।

ঊনবিংশ শতিকাৰ ত্ৰিশ আৰু চল্লিছ দশকত ভাৰতবৰ্ষত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী এক শক্তিশালী শাসকৰ ৰূপত প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল। বিভিন্ন কায়দাৰে প্ৰশাসন যন্ত্ৰ নিজৰ হাতলৈ অনাৰ পিছত এক নতুন ৰাজহ ব্যৱস্থাৰে অৰ্থনীতি নজৰ দখললৈ আনিবলৈ সক্ষম হৈছিল। নতুন ৰাজহ ব্যৱস্থাত চৰকাৰখনে কেৱল কৰ-কাটল সংগ্ৰহ কৰাতহে গুৰুত্ব দিছিল। দৰিদ্ৰ প্ৰজাৰ দুঃখ দুৰ্দশা মোছন কৰিবলৈ কোনো পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰা নাছিল। মুদ্ৰা বা টকাৰ মাধ্যমত কৰ-কাটল সংগ্ৰহৰ ব্যৱস্থাই অসমীয়া প্ৰজাৰ অৱস্থা অধিক শোচনীয় কৰি তুলিছিল। মুদ্ৰা অৰ্থনীতিয়ে অসমত সুদখোৰ মহাজন শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি কৰিছিল আৰু প্ৰজাই এই মহাজনসকলৰ পৰা টকা ধাৰলৈ লৈ ব্ৰিটিছক ৰাজহ দিছিল। ব্ৰিটিছৰ ৰাজহ ব্যৱস্থাই জনসাধাৰণৰ মনত তীব্ৰ অসন্তুষ্টিৰ সৃষ্টি কৰিছিল।

মণিৰাম বৰভাণ্ডাৰ বৰুৱা অসমৰ পুৰণি অভিজাত বংশৰ লোক আছিল। তেখেতে মানসকলৰ দ্বাৰা হোৱা অসম আক্ৰমণত অসমীয়া জনগণই সন্মুখীন হোৱা দুৰ্গতিৰ লগতে ১৮২৬ চনত কেনেকৈ অসমখন ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ গৈছিল তাৰ সাক্ষী আছিল। প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰোধী নাছিল। ব্ৰিটিছৰ অধীনতে তেওঁ চিৰস্তদাৰ আৰু পিছলৈ দেৱান হিচাপে নিযুক্তি পাইছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তি সময়ত ব্ৰিটিছ মালিকাধীন অসম টি. কোম্পানীত যোগদান কৰে কিন্তু চৰকাৰৰ পৰা বিভিন্ন দিশত পাবলগীয়া সা-সুবিধা কিছুমান নোপোৱাত তেওঁ চৰকাৰৰ ওপৰত খৰ্গহস্ত হৈ পৰে। অৱশেষত তেওঁ সিদ্ধান্ত ল'লে যে ব্ৰিটিছ শাসনৰ অধীনত তেওঁৰ জীৱনৰ উন্নতি নহয় আৰু সেইয়া সম্ভৱ হ'ব পাৰে কেৱল আহোম ৰাজতন্ত্ৰ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা হ'লেহে। তাৰে পৰিপ্ৰেক্ষিতত তেওঁ অসমৰ পৰা ব্ৰিটিছ শাসন ওফৰাই আহোম ৰজা পুৰন্দৰ সিংহৰ নাতি কন্দৰ্পেশ্বৰ সিংহক সিংহাসনত প্ৰতিষ্ঠা কৰি আহোম ৰাজতন্ত্ৰ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ সপোন দেখিছিল। অভিজাত অসমীয়া শ্ৰেণীৰ দুখ দুৰ্দশাৰ সম্পৰ্কে বহুবাৰ চৰকাৰৰ ওচৰত অৱগত কৰাৰ পিছত বিফল হৈ তেওঁ সম্পূৰ্ণ ইংৰাজ বিৰোধী হৈ পৰে। যিহেতু তেওঁ নিজৰ সীমাৱদ্ধতা জানিছিল, সেয়েহে তেওঁ ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে সমুখ সমৰলৈ নগৈ ১৮৫৭ চনৰ প্ৰথম ভাগত কলিকতালৈ যায় আৰু কন্দৰ্পেশ্বৰ সিংহক ৰজা পাতিবলৈ চৰকাৰক এখন আৰ্জি পেচ কৰে। কিন্তু বংগদেশৰ লেফটেনেন্টে গৱৰ্ণৰৰ সাক্ষাৎ লাভ কৰিবলৈ সক্ষম নহ'ল।

কলিকতাত থকাৰ সময়ত দেশজুৰি আৰম্ভ হোৱা চিপাহী বিদ্ৰোহৰ বিষয়ে জানিব পাৰি লগে লগে অসমতো ব্ৰিটিছ সৈন্য বাহিনীত থকা ভাৰতীয় সৈন্যৰ সহযোগত বিদ্ৰোহ কৰি ব্ৰিটিছ শাসন ওফৰোৱাৰ কথা চিন্তা কৰিলে। তেওঁ কলিকতাৰ পৰা কিছু গোপন পত্ৰ যোৰহাটত থকা কন্দৰ্পেশ্বৰ সিংহ আৰু অন্যবিশ্বাসী লোকলৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল। পৰিকল্পনা মতে, আহোম ৰজা কন্দৰ্পেশ্বৰ সিংহৰ অধীনত থকা অসমৰ চিপাহীসকলে বিদ্ৰোহ কৰিব আৰু মণিৰাম দেৱানে অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰসহ কলিকতাৰ পৰা আহি তেওঁলোকক সহায় কৰিব। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যক্ৰমে ১৮৫৭ চনৰ ছেপ্তেম্বৰ মাহত ব্ৰিটিছ বিষয়া কেপ্টেইন হলৰইডে মণিৰাম দেৱানে লিখা বহুকেইখন চিঠি ধৰা পেলাবলৈ সক্ষম হয়, য'ত ইংৰাজৰ বিৰুদ্ধে কৰা ষড়যন্ত্ৰৰ কথা উল্লেখ আছিল। অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে, কলিকতাত আত্মগোপন কৰি থকা মণিৰাম দেৱানক ইংৰাজে বিচাৰি উলিয়াই আৰু আলিপুৰ জেইলত কেইমাহমান ৰাখি যোৰহাটলৈ পঠিয়াই। অৱশেষত চৰকাৰে ১৮৫৮ চনৰ ২৬ ফ্ৰেব্ৰুৱাৰীত পিয়লি বৰুৱাৰ সৈতে তেওঁক ফাঁচী দিয়ে।

১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ পিছত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ধনৰ ভঁৰাল টনকিয়াল কৰাৰ প্ৰয়োজনত অসমত উৎপাদিত প্ৰায়বিলাক সামগ্ৰীৰ ওপৰত আয়কৰ বহুৱাইছিল। অসমৰ চৌদিশে ইংৰাজ চৰকাৰৰ শাসন আৰু শোষণৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হৈছিল। ৰাইজৰ আক্ৰোশ বাঢ়িল 一 বিশেষকৈ আফু খেতি নিষিদ্ধ কৰা, চাপৰি মাটিত খাজানা বৃদ্ধি কৰা, উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ ওপৰত জিজিয়া কৰ আৰোপ কৰা। নগাঁও জিলাৰ ৰহা ৰাজহ চক্ৰৰ অধীনত ফুলগুৰি বৰআঁহতৰ তলতে ১৮৬১ চনৰ ১৮ অক্টোবৰত বিভিন্ন অঞ্চলৰ পৰা অহা নেতৃত্বহীন কৃষকৰ এক বৃহৎ ৰাইজমেল অনুষ্ঠিত হৈছিল। সেইদিনা বিদ্ৰোহৰ বিষয়ে বুজ ল'বলৈ অহা ইংৰাজ বিষয়া ছিংগাৰক ক্ষোভিত ৰাইজে কোবাই কোবাই হত্যা কৰে আৰু মৃতদেহটো কলং নদীৰ সুঁতিত উটুৱাই দিয়ে। পিছদিনা একে ঠাইতে সমবেত হৈ থকা প্ৰতিবাদী জনতাৰ ওপৰত স-শস্ত্ৰ ইংৰাজ বাহিনীয়ে নিৰ্বিচাৰে গুলীচালনা কৰে। ৩৯ জন নিৰীহ কৃষকৰ মৃত্যু হয়। ৬৬ জন লোকক আটক কৰি ইয়াৰে ৩২ জনক কলীয়াপানীলৈ প্ৰেৰণ কৰে। ইয়াৰ পিছতো ইংৰাজে ফুলগুৰি অঞ্চলৰ আন ১৫ জন লোকক নৃশংসভাৱে হত্যা কৰে।

ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ দমনমূলক নীতিৰ লগতে অত্যাধিক কৰ সংগ্ৰহৰ পৰিণতিত প্ৰতিবাদস্বৰূপে অসমৰ ঠায়ে ঠায়ে ৰাইজমেল অনুষ্ঠিত হৈছিল। বজালীৰ বিভিন্ন অঞ্চলতো অনুষ্ঠিত এনে ৰাইজমেলে কৃষকসকলক সচেতন কৰি তুলিছিল। ১৮৯৪ চনৰ ২১ জানুৱাৰীৰ দিনা বজালী অঞ্চলৰ সৰুক্ষেত্ৰী মৌজাৰ মৌজাদাৰ দাসোৰাম চৌধুৰী আৰু মণ্ডল হলিৰাম মিশ্ৰই খাজানা সংগ্ৰহৰ বাবে যাঁওতে ৰাইজে দুয়োকে বৰ বেয়াকৈ প্ৰহাৰ কৰে। উক্ত ঘটনাত মৌজাদাৰৰ মৃত্যু হয়। বৰপেটাৰ মহকুমাধিপতিৰ নেতৃত্বত যোৱা এটা দলে ঘটনাৰ লগত জড়িত থকা ৭৫ জন লোকক আটক কৰি অস্থায়ী শিৱিৰলৈ লৈ আনে। প্ৰায় ৩,০০০ লোকৰ এটা দলে শিৱিৰ জ্বলাই দিয়াৰ ভাবুকি দিয়াত বন্দীসকলক মুকলাই দিয়া হয়। পিছদিনা উপায়ুক্ত মেকে চাহাবে সৈন্য সামন্ত লৈ পুনৰ ৫৯ জন বিদ্ৰোহী কৃষকক আটক কৰি আনি জেলত ভৰাই থয়। ২৫ তাৰিখৰ দিনা বন্দীসকলক মুকলাই দিয়াৰ দাবীত ৬,০০০ ৰাইজৰ স্বাক্ষৰসম্বলিত এখন পত্ৰ উপায়ুক্তৰ হাতত অৰ্পণ কৰা হয়। উপায়ুক্ত সৈমান নহ'ল আৰু শক্তিৰে ৰাইজক খেদি পঠিয়াই। পুলিচে আটক কৰা মানুহখিনিৰ ওপৰত অমানসিক অত্যাচাৰ চলিল। ৰাইজক সতৰ্ক কৰিবলৈ আটক কৰা মানুহখিনিৰ ডিঙিত যুঁৱলি বান্ধি তেঁওলোকৰ হতুৱাই হাল টনোৱা হয়। ১৬ জনক সশ্ৰম কাৰাদণ্ড বিহা হয়। পিছলৈ কলিকতা হাইকৰ্টৰ নিৰ্দেশত অপৰাধীসকলৰ কিছু শাস্তি লাঘৱ হয়।

কামৰূপৰ দৰে দৰং জিলাতো ১৮৯৪ চনৰ জানুৱাৰীৰ পৰাই বৰ্ধিত খাজানাৰ বিৰুদ্ধে ৰাইজমেল আদি অনুষ্ঠিত কৰি জনতাই প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰি আছিল। তেনে এক প্ৰতিবাদী কাৰ্যসূচী মতে মঙ্গলদৈ মহকুমাৰ কলাইগাওঁ, মঙ্গলদৈ, ছিপাঝাৰ আৰু পথৰুঘাট তহচিলৰ কৃষকসকল মিলিত হৈছিল। নিজ নিজ অঞ্চলত ৰাইজমেল অনুষ্ঠিত কৰাৰ পিছত পথৰুঘাটত জানুৱাৰী মাহৰ ২৬ তাৰিখৰ পৰা ২৮ তাৰিখলৈকে এখন তিনিদিনীয়া এক বৃহৎ ৰাইজমেল আয়োজন কৰিলে। ৰাইজমেলৰ খৱৰ পাই মহকুমাধিপতিয়ে জিলাধিপতি জে. ডি. এণ্ডৰাছনক সেই সম্পৰ্কে অৱগত কৰিলে। কৃষকৰ সমাৱেশ বন্ধ কৰিবলৈ জিলাধিপতিয়ে পুলিচ অধীক্ষক জে. আৰ. ৱেৰিংটনৰ সৈতে পুলিচ আৰু সামৰিক বাহিনী লৈ পথৰুঘাটত উপস্থিত হয়।

সমাৱেশস্থলী পৰিদৰ্শন কৰিবলৈ যোৱা বেৰিংটনক সমৱেত ২০০মান ৰাইজে আগুৰি ধৰে। কোনোমতে তেওঁ ৰাইজৰ ৰোষৰ পৰা ওলাই আহি জিৰণি শিৱিৰত আশ্ৰয় লৈ থকা জিলাধিপতিক ঘটনাৰ সৱিশেষ জনায়। কেইঘণ্টামানৰে পিছতে প্ৰায় ২,০০০ মান কৃষকে হাতে হতে লাঠি আৰু বাহৰ কাঁমি লৈ শিৱিৰৰ দিশে ধাৱমান হয়। উত্তেজিত ৰাইজ আহি জিৰণি শিৱিৰত উপস্থিত হোৱাত, জিলাধিপতিয়ে তেওঁলোকক তৎকালেই তাৰ পৰা আঁতৰি যাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। কৃষকসকল তাৰ পৰা আঁতৰি নোযোৱাত পুলিচ অধীক্ষকক শক্তি প্ৰয়োগ কৰি কৃষকসকলক তাৰ পৰা আঁতৰাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। পুলিচে শক্তি প্ৰয়োগ কৰি খেদিবলৈ লওঁতে উত্তেজিত ৰাইজে লাঠি, কামি, মাটিৰ দলিৰে উভতি ধৰিলে। তেনে অৱস্থাত জিলাধিপতিয়ে গুলীচালনা কৰিবলৈ আদেশ দিয়ে। এই ঘটনাত চৰকাৰী হিচাপত ১৫ জন মৃত্যু আৰু ৩৭ জন আহত হয়। কিন্তু বেচৰকাৰী হিচাপ মতে ১৪০ জন কৃষকৰ মৃত্যু হয় তথা ১৫০ জন আহত হয়।

অসমত ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ প্ৰভাৱ বা গুৰুত্ব এনেধৰণৰ 一

(ক) যদিও ১৮৫৭ চনত অসমত হোৱা বিদ্ৰোহ ব্ৰিটিছ চৰকাৰে কঠোৰ হাতেৰে দমন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল তথাপি, অসমৰ ইতিহাসত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এক সৰ্বভাৰতীয় ঐতিহাসিক ঘটনাৰ লগত অসম জড়িত হৈছিল।

(খ) ১৮৬১ চনৰ পৰা অসমত আৰম্ভ হোৱা কৃষক বিদ্ৰোহসমূহ ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈছিল বুলিব পাৰি।

(গ) অসমত হিন্দু আৰু মুছলমান এই দুটা প্ৰধান সম্প্ৰদায় এক গোট হৈ বিদ্ৰোহত অংশ গ্ৰহণ কৰি জাতীয়তাবোধৰ বিকাশত ইন্ধন যোগাইছিল।

(ঘ) ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ পৰা ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনৰ অন্যান্য সংগ্ৰামীৰ দৰে অসমীয়া সংগ্ৰামীসকলেও মণিৰাম দেৱান তথা সহযোগীসকলৰ কৰ্মৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈছিল।

১৮৯০ চনত সিংহাসন লাভৰ বাবে মণিপুৰৰ ৰাজ পৰিয়ালত এক গৃহ কন্দলৰ সূচনা হয়। তেতিয়া অসমৰ চীফ কমিছনাৰে সেই কন্দলত অনাহকত হস্তক্ষেপ কৰে। ১৮৯০ চনৰ ২১ ছেপ্তেম্বৰত যুৱৰাজ কুলচন্দ্ৰই মহাৰাজ সুৰচন্দ্ৰক সিংহাচুত্য কৰি নিজে ৰজা হয়। সুৰচন্দ্ৰই ইংৰাজৰ ওচৰত সহায় বিচাৰিছিল যদিও ইংৰাজে কুলচন্দ্ৰকহে ৰজা হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে। সেই সময়তে তলে তলে সংগ্ৰাম চলাই থকা বিদ্ৰোহৰ মূল নেতা টিকেন্দ্ৰজিৎক দেশান্তৰিত কৰিবলৈ ইংৰাজে ৰজা কুলচন্দ্ৰৰ ওপৰত হেঁচা প্ৰয়োগ কৰে। কিন্তু দেশৰ স্বাধীনতাৰ বাবে সংগ্ৰাম চলোৱা টিকেন্দ্ৰজিৎক ইংৰাজৰ কথা মতে দেশান্তৰিত কৰা কুলচন্দৰ পক্ষে সম্ভৱ নহৈছিল। সেয়ে অসমৰ ছীফ কমিচনাৰ জে. ডব্লিউ. কুইন্টন আৰু চাৰিজন বিষয়াই তেওঁক ধৰিবলৈ যোৱাত স্বাধীনতা প্ৰয়াসী মণিপুৰীসকলে আটাইকেইজনকে হত্যা কৰে। এই ঘটনাৰ প্ৰতিশোধ ল'বলৈ এটা ডাঙৰ সৈন্যবাহিনীৰ দল মণিপুৰলৈ ৰাওনা হয় আৰু তাত বীৰ টিকেন্দ্ৰজিৎক আটক কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰোধিতা, বিষয়াক হত্যা কৰাৰ অপৰাধত টিকেন্দ্ৰজিৎক ফাঁচী দিয়া হয় আৰু ৰজা কুলচন্দ্ৰক নিৰ্বাসন দণ্ড দিয়া হয়।

অসমত ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ গুৰুত্ব উল্লেখযোগ্য। এই বিদ্ৰোহে ব্ৰিটিছ সাম্রাজ্যবাদেৰ বিৰুদ্ধে অসমীয়া জনগণৰ প্ৰতিবাদক প্ৰকাশ কৰিছে। যদিও বিদ্ৰোহটো সফল হোৱা নাছিল, তাতকৈ মহত্বপূর্ণ হৈছে যে ইয়াই অসমীয়া জনগণৰ মাজত স্বাধীনতা আৰু অধিকাৰৰ চেতনাৰ সৃষ্টিত সহায় কৰিছিল। বিদ্ৰোহে কৃষক, জনজাতি, আৰু বিভিন্ন সমাজৰ লোকক একত্ৰিত কৰি স্বাধীনতাৰ দিশে এক নতুন উৎসাহ দিছিল। এই ঘটনাই পাছলৈ অসমত জাতীয়তাবাদী আন্দোলনৰ বাবে পৰৱৰ্তী সময়ত এক প্লাটফৰ্ম প্ৰদান কৰিছিল।

মূল বিষয় সমূহ:

1. ব্ৰিটিছ সাম্রাজ্যবাদেৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ।

2. অসমীয়া জনগণৰ মাজত স্বাধীনতা চেতনাৰ সৃষ্টিতে ভূমিকা।

3. কৃষক আৰু জনজাতিসকলৰ একতা।

4. পাছলৈ জাতীয়তাবাদী আন্দোলনৰ প্ৰেৰণা।

বৃটিছৰ শাসনকালত অসমত কৃষক আৰু কুটিৰশিল্পৰ লগত জড়িত লোকসকলৰ দুৰৱস্থাৰ কাৰণসমূহ হৈছে:

খাজনা আৰু কৰ: ব্ৰিটিছ চৰকাৰে উচ্চ খাজনা আৰু কৰ ব্যৱস্থা আৰোপ কৰিছিল, যাৰ ফলত কৃষকসকলৰ আৰ্থিক অৱস্থা সংকটগ্ৰস্ত হৈছিল।

জমি দখল: ইংৰাজী শাসকসকলে স্থানীয় কৃষকসকলৰ পৰা জমি দখল কৰি তেওঁলোকক খাটনিৰ পৰা বঞ্চিত কৰিছিল।

বাণিজ্যিক ব্যৱস্থা: কুটিৰশিল্পৰ লোকসকলৰ বাবে বাণিজ্যিক ব্যৱস্থা অশান্তিৰ সৃষ্টি কৰিছিল, যাৰ ফলত তেওঁলোকৰ আয় কমি গৈছিল।

প্ৰাকৃতিক সংকট: ধান আৰু আন কৃষি উৎপাদনৰ বাবে প্ৰাকৃতিক সংকটসমূহৰ ফলেও কৃষকসকলক অসুবিধাৰ সন্মুখীন হ’ব লগা হৈছিল।

শাসনৰ কঠোৰ নীতি: ব্ৰিটিছ চৰকাৰে স্থানীয় সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰাৰ ওপৰত নিৰ্দয় হস্তক্ষেপ কৰিছিল, যাৰ ফলত স্থানীয় লোকসকলৰ মাজত অসন্তোষ বৃদ্ধি পায়।

ব্ৰিটিছৰ শাসনকালত অসমৰ জিলা প্ৰশাসনত সংস্কাৰ সাধনৰ বাবে ৰবাৰ্টচন আৰু ফ্রে জেনকিন্সৰ দ্বাৰা গ্ৰহণ কৰা ব্যৱস্থাসমূহ হৈছে:

স্থানীয় বিষয়াসকলৰ ভূমিকা: ফ্রে জেনকিন্সে স্থানীয় বিষয়াসকলক শক্তি আৰু অধিকাৰ প্ৰদান কৰি স্থানীয় প্রশাসন উন্নত কৰাৰ চেষ্টা কৰিছিল।

বিচাৰ ব্যৱস্থা: শাসনৰ পৰা বিচাৰ ব্যৱস্থাত নতুন নীতি আৰু পৰিবৰ্তন প্ৰৱৰ্তন কৰি এটি অধিক ন্যায্য আৰু সুসংহত বিচাৰ ব্যৱস্থা গঢ়াৰ চেষ্টা কৰা হৈছিল।

অর্থনৈতিক উন্নয়ন: কৃষি, শিল্প আৰু বাণিজ্যৰ বিকাশৰ বাবে বিভিন্ন অৰ্থনৈতিক নীতি গ্ৰহণ কৰা হৈছিল, যাৰ ফলত স্থানীয় লোকসকলৰ আৰ্থিক অৱস্থা উন্নতি ঘটিছিল।

শিক্ষা আৰু সংস্কৃতিৰ উন্নতি: নতুন বিদ্যালয় আৰু সংস্কৃতিকেন্দ্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰতও অগ্ৰগতি সাধন কৰা হৈছিল।

এই সংস্কাৰসমূহৰ মাধ্যমে অসমত প্ৰশাসনিক কাঠামো অধিক শক্তিশালী আৰু কার্যকৰী কৰি তুলিবলৈ চেষ্টা কৰা হৈছিল।

অসমত ১৮৫৭-৫৮ চনৰ বিদ্ৰোহ ব্যর্থ হোৱাৰ কাৰণসমূহ হৈছে:

অসংগঠিততা: বিদ্ৰোহীসকলৰ মাজত সংগঠনৰ অভাৱ আছিল, যাৰ বাবে তেওঁলোকে একত্ৰিতভাৱে কাৰ্য্য কৰিবলৈ সক্ষম নহ’ল।

সামৰিক শক্তিৰ অভাৱ: বিদ্ৰোহীসকলৰ সামৰিক শক্তি যথেষ্ট সজাগ আৰু সংগঠিত ব্ৰিটিছ সেনাৰ বিপৰীতে সীমিত আছিল।

লোকসকলৰ সমৰ্থনৰ অভাৱ: বিদ্ৰোহৰ বাবে সমগ্ৰ জনগণের সমৰ্থন লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাই, বিশেষকৈ গৱৰ্ণমেন্টৰ দ্বাৰা দমন-পীড়নৰ পৰা কিছু অংশৰ জনতা আতঙ্কিত হৈছিল।

ব্ৰিটিছৰ কৌশল: ব্ৰিটিছ শাসন ব্যৱস্থাৰ কৌশলগত পদক্ষেপ আৰু পুলিচৰ সহায়ত বিদ্ৰোহীসকলক দমন কৰাৰ বাবে তৎক্ষণাত ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছিল।

আন্তৰিক দ্বন্দ্ব: বিদ্ৰোহীসকলৰ মাজত আন্তৰিক দ্বন্দ্ব আৰু স্বার্থৰ সংঘাত বিদ্ৰোহক অধিক শক্তিহীন কৰিছিল।

এই সকলো কাৰণ মিলি অসমত ১৮৫৭-৫৮ চনৰ বিদ্ৰোহৰ ব্যর্থতাক সূচিত কৰে।

অসমত ১৮৫৭-৫৮ চনত বিদ্রোহ সংঘটিত হোৱাৰ কাৰণসমূহ হৈছে:

ব্ৰিটিছৰ অত্যাচাৰ: ব্ৰিটিছ শাসনৰ অধীনত কৃষকসকল আৰু কুটিৰশিল্পৰ লগত জড়িত লোকসকলৰ ওপৰত চলা অত্যাচাৰ আৰু দমননীতিৰ ফলস্বৰূপ বিদ্ৰোহ দেখা দিছিল।

আৰ্থিক সমস্যাসমূহ: খাজনা বৃদ্ধি আৰু অৰ্থনৈতিক মন্দাৰ ফলত কৃষকসকলে সঙ্কটৰ সন্মুখীন হৈছিল।

সাংস্কৃতিক হস্তক্ষেপ: ব্ৰিটিছৰ দ্বাৰা স্থানীয় সংস্কৃতি, পৰম্পৰা আৰু ধৰ্মৰ ওপৰত হোৱা হস্তক্ষেপও বিদ্ৰোহৰ এটি প্ৰধান কাৰণ আছিল।

নতুন কৰ নীতি: নতুন কৰ আৰু নিয়মবোৰৰ বাবে স্থানীয় লোকসকলৰ অসন্তোষ বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত বিদ্ৰোহৰ পৰিস্থিতি সৃষ্টি হৈছিল।

সংগঠন আৰু একতা: বিভিন্ন অঞ্চলৰ কৃষক আৰু অন্যান্য গোটৰ মাজত একতা আৰু সংগঠিত হোৱাৰ আহ্বানই বিদ্ৰোহৰ বাবে উত্তেজনা সৃষ্টি কৰিছিল।

এই সকলোবোৰ কাৰণ মিলি ১৮৫৭-৫৮ চনত অসমত বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল।

বিদ্ৰোহৰ দুটা প্ৰধান কাৰণ হৈছে:

ব্ৰিটিছ শাসনৰ অত্যাচাৰ: কৃষকসকল আৰু স্থানীয় জনতাৰ ওপৰত চলা ব্ৰিটিছৰ অত্যাচাৰ আৰু দমননীতিৰ ফলস্বৰূপে বিদ্ৰোহ আৰম্ভ হৈছিল।

আৰ্থিক চাপ: খাজনা বৃদ্ধি আৰু অৰ্থনৈতিক সমস্যাসমূহ, যেনে মন্দা আৰু মুকলি কৰ নীতি, জনতাৰ মাজত তীব্র অসন্তোষৰ সৃষ্টি কৰিছিল।

১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহত মণিৰাম দেৱানে গুৰুত্বপূর্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ অসমত কৃষকসকলৰ অধিকারৰ ৰক্ষা আৰু ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ গঢ়ি তোলাত সক্ৰিয় আছিল। মণিৰাম দেৱানে অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত কৃষকসকলৰ মাজত সংগঠন গঢ়ি তুলিছিল আৰু তেওঁলোকক বিদ্ৰোহৰ বাবে প্ৰেৰণা দিছিল।

ৰঙিয়াৰ কৃষক বিদ্ৰোহ ১৮৫৭ চনত সংঘটিত হৈছিল। এই বিদ্ৰোহ ব্ৰিটিছ শাসনৰ অব্যাহত অত্যাচাৰৰ ফলস্বৰূপ ঘটে। কৃষকসকলে উচ্চ খাজনা আৰু উৎপাদনৰ ওপৰত ব্ৰিটিছৰ কঢ়িয়াবলৈ দিয়া নিষেধাজ্ঞাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ জনাই বিদ্ৰোহ আৰম্ভ কৰিছিল। এই ঘটনাই ৰাজ্যৰ কৃষকসকলৰ মাজত এক বৃহৎ সংঘটিত বিদ্ৰোহৰ সৃষ্টি কৰে, যাৰ উদ্দেশ্য আছিল নিজেদেৰ অধিকাৰ পুনৰাৰ্জন কৰা।

মণিৰাম দেৱানৰ লগত ফাঁচী দিয়া হৈছিল সেনাপতি টিকেন্দ্ৰজিত আৰু আন এগৰাকী নেতা।

ভাৰতৰ ১৮৫৭-৫৮ চনৰ বিদ্ৰোহৰ কাৰণসমূহ আৰু অসমত ইয়াৰ প্ৰভাৱ নিচিনাকৈ আলোচনা কৰা হ’ব:

কাৰণসমূহ:

সামাজিক আৰু আৰ্থিক অসন্তোষ: ব্ৰিটিছ শাসনৰ অধীনত কৃষকসকলৰ ওপৰত কৰা কৰ আৰু খাজনাৰ ভাৰ বৃদ্ধি হৈছিল, যাৰ ফলত কৃষকসকলৰ জীৱনযাপন কঠিন হৈ পৰিছিল।

সাংস্কৃতিক আৰু ধৰ্মীয় হস্তক্ষেপ: ব্ৰিটিছৰ কাৰ্যকলাপ আৰু ধৰ্মীয় সিংহাসন শাসনে দেশীয় সংস্কৃতি আৰু ধর্মীয় আচাৰ-ব্যৱস্থাত হস্তক্ষেপ কৰিছিল, যাৰ ফলত বিক্ষোভ বঢ়িছিল।

সেনাৰ অসন্তোষ: ইংৰাজী সেনাৰ সৈন্যৰ মাজত তেওঁলোকৰ খাদ্য, পৰিধান, আৰু বেতন বিষয়ক সমস্যা আছিল, বিশেষকৈ কাৰ্তৃচালিত কাৰ্য্যসমূহৰ প্ৰতি অসন্তোষ বঢ়িছিল।

পদমৰ্যাদাৰ সমস্যা: ব্ৰিটিছৰ সৈন্যসকলৰ ভিতৰত পদমৰ্যাদাৰ অসাম্য আছিল, যাৰ ফলত সৈন্যসকলৰ মাজত হতাশা বৃদ্ধি পাইছিল।

অসমত প্ৰভাৱ:

বিদ্ৰোহৰ অনুপ্ৰেৰণা: ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহ অসমত কৃষক বিদ্ৰোহ আৰু অন্যান্য স্থানীয় প্ৰতিবাদসমূহক অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল।

জিলা প্ৰশাসনত পৰিবৰ্তন: ব্ৰিটিছ শাসকসকলে বিদ্ৰোহৰ ভয়ৰ পৰা শিক্ষা লৈ অসমত জিলা প্ৰশাসনত কিছু পৰিৱৰ্তন এনেদৰে কৰিছিল যাতে স্থানীয় লোকৰ সঙ্গতিৰ অধিকাৰৰ প্রতি সাৱধানতা আৰু শাসন পৰিবৰ্তন কৰা যায়।

প্ৰশাসনিক কঠোৰতা: বিদ্ৰোহৰ ফলত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে অসমত কঠোৰ নীতি গ্ৰহণ কৰিছিল, যাৰ ফলত সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক চাপ বৃদ্ধি পাইছিল।

জনসাধাৰণৰ চেতনাবৃদ্ধি: বিদ্ৰোহৰ সময়ত অসমৰ জনগণৰ মাজত জাতীয় চেতনাৰ বিকাশ ঘটে, যাৰ ফলত পরৱর্তী সময়ত স্বাধীনতা আন্দোলনলৈ ধাৰা আৰম্ভ হয়।

এইদৰে, ১৮৫৭-৫৮ চনৰ বিদ্ৰোহ ভাৰতৰ ইতিহাসত এক গুৰুত্বপূর্ণ ঘটনা আছিল আৰু ইয়াৰ কাৰণ আৰু প্ৰভাৱসমূহ অসমত গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰূপে অনুভৱ কৰা হৈছিল।

অসমীয়া কৃষকৰ পৰা ভূমি-খাজনা বৃদ্ধি নিৰ্ধাৰণৰ বিৰুদ্ধে মণিৰাম দেৱানে মফট মিলছক আর্জি লিখিছিল। মণিৰাম দেৱান, যিনি অসমত কৃষকৰ অধিকাৰসমূহৰ বাবে যুদ্ধ কৰিছিল, তেওঁ এই খাজনা বৃদ্ধিৰ বিৰুদ্ধে অৱগত কৰিছিল আৰু কৃষকসকলৰ বাবে সহায়ৰ আহ্বান জনাইছিল।

অসমত ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ গুৰুত্ব কেইটামান দিশত উল্লেখযোগ্য:

ব্রিটিছ শাসনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ: এই বিদ্ৰোহই অসমত ব্রিটিছ শাসনৰ বিৰুদ্ধে কৃষকসকল আৰু অন্য জনগণৰ অসন্তোষৰ প্ৰতিফলন ঘটাইছিল। এটি সাংকেতিক সংকেত আছিল যে, অসমীয়া জনগণৰ মাজত ব্রিটিছ শাসনৰ বিৰোধিতা বৃদ্ধি পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছিল।

আৰম্ভণি ক্ৰম: ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহে ভাৰতৰ অন্যান্য অংশত চলা বিদ্ৰোহৰ বাবে এক পুৰণি প্ৰেৰণাদায়ক ভুমিকা পালন কৰিছিল। অসমত কৃষকসকলে নিজৰ অধিকাৰ আৰু স্বাধীনেৰ বাবে সংগঠিত হোৱা বাবে, এই ঘটনা দেশজুৰি স্বাধীনতা আন্দোলনলৈ এগৰাকী দিশ নিৰ্দেশক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।

সমাজৰ সংগঠন: এই বিদ্ৰোহে অসমৰ সমাজৰ মাজত সংগঠন আৰু একতাৰ অনুভৱ জাগ্ৰত কৰিছিল। কৃষকসকল আৰু সামাজিক গোটবোৰে মিলিত হৈ আন্দোলন কৰিছিল, যাৰ ফলস্বৰূপে শোষণ আৰু দুঃখৰ বিৰুদ্ধে সংগঠিত হোৱাৰ ধাৰণা বৃদ্ধি পালে।

শিক্ষা আৰু সজাগতা: এই বিদ্ৰোহে জনসাধাৰণৰ মাজত ৰাজনৈতিক সজাগতা আনিছিল, যাৰ ফলত অধিক জনসাধাৰণৰ ভিতৰত শিক্ষা আৰু রাজনৈতিক জ্ঞানেৰ প্ৰয়োজনীয়তা বুজি উঠা আৰম্ভ হৈছিল।

এইবোৰ কাৰণেই, ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহ অসমত ইতিহাসৰ একটি গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনা হিচাপে বিবেচিত হয়।

অসমত ১৮৫৯ চনত দাস প্রথা নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল।

অসমৰ কৃষক বিদ্রোহত 'ৰাইজমেল'ৰ ভূমিকা বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূর্ণ আছিল। কৃষকসকলে 'ৰাইজমেল'ত মিলিত হৈ তেওঁলোকৰ সমস্যাসমূহ আৰু দাবীসমূহ উত্থাপন কৰিছিল। এই মেলসমূহত কৃষকৰ বঞ্চনা, খাজনা বৃদ্ধি, আৰু অন্য অসংগতিপ্ৰতি প্ৰতিবাদ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত একতা বৃদ্ধি হৈছিল।'ৰাইজমেল'ৰ আয়োজনৰ মাধ্যমে কৃষকসকলে একেলগ হৈ নিজৰ অধিকাৰ আৰু দাবীৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছিল। এই মেলসমূহে কৃষকসকলক একতাৰ সংকল্প যোগাইছিল, যাৰ ফলত আন্দোলন আৰু বিদ্ৰোহৰ পথ উন্মুক্ত হৈছিল। তদুপৰি, 'ৰাইজমেল'সমূহৰ জৰিয়তে কৃষকসকলে স্থানীয় প্রশাসনৰ বিরুদ্ধে নিজৰ অসন্তোষ প্ৰকাশ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল, যিয়ে ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰুদ্ধে এক উল্লেখযোগ্য আন্দোলন গঠন কৰিছিল।এইভাবে, 'ৰাইজমেল' অসমৰ কৃষক বিদ্রোহত এক শক্তিশালী প্লাটফৰ্ম হিচাপে কাৰ্য কৰিছিল, যি কৃষকসকলক একত্ৰিত কৰি তেওঁলোকৰ অধিকারৰ বাবে সংগ্রাম কৰাৰ সুযোগ দিয়িছিল।

ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে অসমত ৰাজহ ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তন কৰা এক উল্লেখযোগ্য পদক্ষেপ আছিল। এই ব্যৱস্থাই অসমৰ ভূমি আৰু কৃষকৰ ওপৰত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল। তলত ইয়াৰ কেইটামান মুখ্য দিশ আলোচনা কৰা হৈছে:

ভূমি কৰ: ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী অসমত ভূমি খাজনা আদায় কৰিবলৈ এক কঢ়িয়াহীন ৰাজহ ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। কৃষকসকলে উৎপাদনৰ এক অংশ হিচাপে চৰকাৰক খাজনা দিব লগা হৈছিল। এই খাজনা উচ্চতাৰ বাবে কৃষকসকলৰ ওপৰত বৰণীয় চাপ পৰিছিল।

কৃষকৰ দুৰৱস্থা: খাজনা বৃদ্ধি আৰু চৰকাৰী নিয়মাৱলীৰ বাবে কৃষকসকলে নিজৰ জমি ৰক্ষা কৰিবলৈ কঠিন পৰিস্থিতিৰ সন্মুখীন হৈছিল। বহু কৃষকে কৰ বজায় ৰাখিবলৈ জমি বিক্ৰী কৰিব লগা হৈছিল, যাৰ ফলত ভূমিহীনতা বৃদ্ধি পাইছিল।

ৰাজহ প্ৰশাসন: ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে নতুন ৰাজ্যিক কাঠামো গঢ়ি তোলাৰ লগতে জমি অধিকাৰ আৰু ভূমি বিতৰণৰ নীতি প্ৰণয়ন কৰিছিল। এই ব্যৱস্থাই ভূমি মালিকানাৰ বিতৰণত বৈষম্য সৃষ্টি কৰিছিল আৰু কিছু অংশ লোৱাৰ লগতে স্থানীয় জেনাৰেল আৰু চামিলসকলৰ বাবে সুবিধা আদায় কৰিছিল।

প্ৰশাসনিক নিয়োগ: কোম্পানীয়ে স্থানীয় ৰাজহ ব্যৱস্থাৰ প্ৰশাসন সহজীকৰণৰ উদ্দেশ্যে নতুন বিষয়াসকলক নিয়োগ কৰিছিল। এই বিষয়াসকলে স্থানীয় লোকসকলৰ ওপৰত নিয়ন্ত্রণ বজায় ৰাখিছিল আৰু খাজনা আদায়ৰ ক্ষেত্ৰত কঠোৰ নীতি গ্ৰহণ কৰিছিল।

বিপৰীত প্ৰভাৱ: এই ৰাজহ ব্যৱস্থাই স্থানীয় জনজাতি আৰু কৃষকসকলৰ মাজত অসন্তোষ সৃষ্টি কৰিছিল। কৃষক বিদ্ৰোহৰ জৰিয়তে এই অসন্তোষসমূহ প্ৰকাশিত হৈছিল, বিশেষকৈ ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ সময়ত।

সাৰাংশত, ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তন কৰা ৰাজহ ব্যৱস্থাই অসমত কৃষকসকলৰ জীৱনমানত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাইছিল আৰু স্থানীয় সমাজত বিভিন্ন সমস্য়াৰ সৃষ্টি কৰিছিল।